ا گذشت بیش از سه هفته از ماجرای شین آباد:

«ساریا رسول زاده» هم پر کشید و رفت
با جان باختن یکی دیگر از دانش آموزان کلاس چهارم مدرسه انقلاب اسلامی، برای بار دیگر تمامی حاشیه های تلخ آتش سوزی کلاس درس و قصور بخاری به ذهنمان هجوم می آورند؛ شاید اکنون بهترین فرصت است که لختی بیاندیشیم 23 روز گذشته، زمانی که ساریا در مبارزه مرگ و زندگی بود، برای‌ ما و مسئولان چگونه سپری شده است؟!
مقامات غربی: رفتار ایران نشانگر آمادگی برای توافق است
در شرایطی که آخرین دور از مذاکرات ایران و آژانس بین المللی انرژی اتمی در فضایی مثبت خاتمه یافت و قرار است به زودی هم دور جدیدی از این مذاکرات و هم مذاکرات تازه ای میان ایران و گروه 1+5 انجام گیرد، مقامات غربی اخیراً نشانه هایی از خوشبینی به نتیجه این مذاکرات را ابراز کرده اند. مبنای استدلال آن ها، نوع فعالیت های هسته ای اخیر ایران است.
قابل توجه قانون‌گذاران داخلی
قوانین آموزنده و جالبی که روسها تصویب می‌کنند
دومای روسیه که با تصویب قانون منع فرزندخواندگی کودکان روس توسط آمریکاییها، جدیت خود در مقابله قانونی با بیگانگان را نشان داد، این بار برای نشان دادن صداقت خود، سراغ مقامات دولتی، خانواده و فرزندان آنها رفته است.
نسخه تامین اجتماعی در انتظار وزارت بهداشت؟
سنگینی میراث پنج گانه
چرا وزیر بهداشت عزل شد؟ احتمالا طی ساعات گذشته عده زیادی این سوال را از خود پرسیده و هر یک به فراخور خودش، پاسخی برای آن یافته باشند اما آن گونه که از نامه تعیین سرپرست وزارت بهداشت، به امضای رئیس جمهور بر می آید، احمدی نژاد از تاثیر پنج عامل بر این اقدام سخن گفته است.
رونمایی از طرح مشترک اسرائیل، آمریکا و دوستان منطقه‌ای
نتانیاهو و شاه اردن کار فلسطین را یک سره می‌کنند!
در حالی که انگیزه اصلی دیدار مخفیانه شاه اردن و نتانیاهو گفتگو بر سر سوریه اعلام شده است، اما ظاهرا و بنا به اخبار منابع مختلف، اردن و رژیم صهیونیستی با پشتیبانی و حمایت ضمنی آمریکا و دوستان آن در منطقه به دنبال راهی برای پاک کردن صورت مساله فلسطین هستند که درباره آن هشدارهای داخلی زیادی داده شده بود.
کیوسک بین المللی «تابناک»
درخواست وزیر خارجه ترکیه از ایران
شرایط صدور اجازه دسترسی بازرسان آژانس به مرکز نظامی پارچین، بازتاب گسترده برکناری وزیر بهداشت ایران، درخواست وزیر خارجه ترکیه از ایران، هشدار وزیر خارجه روسیه نسبت به استفاده از زور علیه ایران و کاهش واردات نفت ژاپن از ایران، از جمله مهمترین مطالب امروز مطبوعات جهان درباره ایران است.
آیا عراق به سوی منازعه ای داخلی می رود؟
عوامل اوج گیری بحران در روابط بغداد و اربیل
هر روز که می گذرد، این باور تقویت می شود که امکان دستیابی به راه حلی صلح آمیز برای بحران به وجود آمده میان دولت مرکزی عراق و اقلیم خودمختار کردستان، در حال رنگ باختن است. تحولات عرصه سیاسی عراق نشانگر آن است که احتمال اوج گیری این بحران، از امکان تخفیف یا حل و فصل آن بیشتر شده است. تحلیل ها حاکی از آن است که مجموعه ای از عوامل داخلی و بین المللی در این امر نقش ایفا می کنند.
واکنش نمایندگان برای ورود وزیر به باشگاه وزرای معزول
درد دولت، وزیر درمان ندارد؟
جابجایی و برکناری وزرا از اختیارات رئیس‌جمهور است؛ اما عقل مصلحت اندیش می‌گوید زمان برای انجام این کار مناسب نبوده و رئیس قوه مجریه باید درباره این عزل ناگهانی، در چهارچوب قانون به مردم توضیح دهد.
به خاطر یک نامه وزیر بهداشت را برکنار کردند+سند
باقر لاریجانی دو هفته پیش درباره نحوه ادامه کار در دانشگاه علوم پزشکی تهران و شورای سیاستگذاری وزارت بهداشت با وزیر بهداشت نامه‌نگاری کرده است. دستجردی به همراه مخالفت با تقاضای استعفای باقر لاریجانی، از وی خواسته بود تا پایان دوران مسئولیت وی به کار خود ادامه دهد.
محمد باقری عضو کمیسیون فرهنگی در گفت‌وگو با «تابناک» مطرح کرد:
برخی از مسئولان برای گردش به جلسات خارج از کشور می‌روند
با توجه به گستردگی موضوعات و مباحث فرهنگی و نبودن متولی مشخص در این عرصه، بسیاری از پتانسیل‌های کشور را از دست می‌دهیم و نمی‌توانیم در محافل جهانیی از حق خود دفاع کنیم؛ بنابراین، باید کاری کرد که ستاد مشخصی برای پیگیری امور فرهنگی تشکیل شود و در قبال کارهای خود پاسخگو باشد.
احمدی‌نژاد وزیر بهداشت را هم برکنار کرد
سرانجام گمانه‌زنی‌ها به حقیقت پیوست و مرضیه وحید دستجردی اولین وزیر زن پس از انقلاب از سمت خود برکنار شد و برای وزارت بهداشت سرپرست تعیین شد. آیا تغییرات دیگری هم در راه است؟
ادعای توافق روسیه و ترکیه بر سر سوریه:
بازی مخفی مسکو یا آخرین برگ برنده آنکارا؟
از زمان دیدار چند هفته پیش ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه با رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه، اخبار و شایعات گوناگونی درباره برنامه این دو کشور برای آینده سوریه منتشر می‌شود. یک روزنامه ترکیه‌ای به تازگی جزییات جدیدی از آنچه طرح تازه این دو کشور برای سوریه خوانده، منتشر کرده است.
مرور روزنامه‌های هفتم دی
مصاحبه‌كننده بايد از رئيس‌جمهور چه مي‌پرسيد؟
در روزی که بدهی‌های معوق بانکی، زمزمه‌های مدیریت متمرکز اقتصاد به احیای شورای عالی اقتصاد و سازمان مدیریت رسیده، کارکرد رویانیان در ستاد سوخت و نیز فوتبال زیر تیغ بررسی و انتقاد رفته است. خبر مهم بین‌الملل روزنامه‌ها نیز نشست شیخ‌نشین‌های حاشیه خلیج‌فارس است.
کیوسک بین‌المللی «تابناک»
مخالفت هند و روسیه با تحریم‌های ایران
مخالفت هند و روسیه با افزایش فشار‌ها بر ایران، تکذیب ادعاهای کشورهای شورای همکاری خلیج فارس از سوی ایران، کاهش صادرات دوباره کالا از امارات به ایران، ادامه خرید گاز طبیعی ایران از سوی ترکیه و بازتاب ممنوعیت پرواز هواپیماهای ایران در وقت اذان، از جمله مهمترین مطالب امروز مطبوعات جهان درباره ایران است.
فرق خانم وزیر با مرحوم کردان چیست؟
این روزهای خانم وزیر؛ یک چشم به بازار دارو، یک چشم به پاستور
یک چشم به بازار دارو، یک چشم به پاستور؛ این تعبیر شاید بهترین توصیف از وضعیت این روزهای وزیر بهداشت و درمان باشد. وزیر بهداشت نگران بیمارانی است که به دلیل تخصیص ندادن ارز، جانشان در خطر است؛ اما انتقادات وی از عدم تخصیص ارز، از سوی برخی دولتی‌ها، سیاسی تلقی می‌شود و می‌کوشند او را برکنار کنند؛ آن هم به جرم تلاش برای خرید دارو برای بیماران!
گزارش تصویری: مسیحیان ایرانی در روزهای جشن سال نو میلادی
طلیعه سال ۲۰۱۳ میلادی بر همه هموطنان مسیحی مبارک!
پیروان عیسی مسیح در سرتاسر دنیا حدفاصل ۲۵ دسامبر تا ششم ژانویه را که مصادف با زادروز عیسی مسیح (ع) و همین طور آغاز سال نو میلادی است، جشن می‌گیرند. ضمن تبریک به همه مسیحی‌های دنیا، به ویژه هموطن‌های مسیحی‌مان نگاهی داریم به آیین‌های سال نو میلادی در ایران.
تجارت مهران مدیری با اعتبارش تا کجا سودآور خواهد بود؟
نباید فراموش کرد، اگر اینجا یک کشور اروپایی یا آمریکایی بود و چنین چیزی می‌شد، شماری از شهروندان به محاکم قضایی شکایت می‌کردند و خسارت میلیون دلاری از تهیه کنندگان و عوامل مجموعه ـ بابت وعده خلاف واقع برای اهدای جوایز ـ می‌خواستند.
قرائت نامه دولت تا نطق دوباره رسایی
امروز در مجلس شورای اسلامی چه گذشت؟
رفع ایراد‌های شورای نگهبان به طرح ممنوعیت ادغام وزارتخانه‌ها و قرائت نامه خانواده آیت‌الله هاشمی رفسنجانی در پاسخ به اظهارات یکی از نمایندگان، مهمترین دستور کارهای امروز مجلس بود.
دبیر کل شورای همکاری خلیج فارس:
اشغال جزایر سه‌گانه اماراتی را محکوم می‌کنیم!
نشست سالیانه شورای همکاری خلیج فارس دیروز رسماً کار خود را در منامه بحرین آغاز کرد؛ نشستی که هرچند ایجاد اتحادیه‌ای از کشورهای عربی حوزه خلیج همیشه فارس به ویژه در موضوعات اقتصادی دستور کار ظاهری آن بوده، ایران و ترس از ایران رسماً بر این نشست و حاشیه‌های آن سیطره انداخته است.
اگر «پیشگیری» بی‌فایده است، تعطیلش کنید؛
کودکان معصومی که جلوی چشم مأموران قانون مجرم بار می‌آیند!
مدت‌هاست که دعوا بر سر نخواستن معتادان، خانه‌به‌دوشان، زنان و کودکان خیابانی و ...مطرح است؛ اما به راستی وقتی قانونگذار تکلیف را مشخص و برای سرپیچی کننده از آن، مجازات تعیین کرده، دیگر این بحث‌ها چه معنایی می‌تواند داشته باشد؟ نکند دعوای پاسداشت قانون تنها در موارد خاص رخ می دهد و موارد کم اهمیتی(!) از این دست، متولی و پاسدار ندارد؟!
امیر قطر از گروه‌های فلسطینی چه می‌خواهد؟
چند هفته پیش و اندکی قبل از شروع جنگ هشت روزه حماس با رژیم صهیونیستی، سفر امیر قطر به غزه و وعده حمایت وی از حماس، توجه زیادی را برانگیخت و حواشی فراوانی نیز ایجاد کرد. اکنون خبرها حاکی از وجود برنامه مشابهی از سوی وی برای تشکیلات خودگردان است. برخی ناظران معتقدند محور اصلی این اقدام به ایران ارتباط پیدا می کند.
مرور روزنامه های صبح 6 دی ماه
«آقای احمدی‌نژاد! اسامي ۳۰۰ بدهكار را در اسرع وقت بدهيد»
سخنان چندي پيش رئيس جمهور که گفته بود «300 تن در کشور 60 درصد دارايي‌ها را بلوکه کرده‌اند و پس نمي‌دهند» سبب شد تا در هفته‌هاي گذشته مورد واکنش مقامات قضايي کشور قرار گيرد. موضوعي که سرانجام سبب شد تا از طريق سخنگوي اين قوه از رئيس جمهور درخواست شود تا اسامي اين 300نفر را اعلام کند.
در جلسه علنی روز چهارشنبه مجلس:
نطق رییس مجلس در پاسخ به رییس جمهور
اینجا حوزه منافع ملی کشور است حقوق ملت در اینجا قرار دارد. مسئله یکی به دوهای کم حاصل سیاسی نیست که البته کار نادرست و فرصت سوزی است و مجلس در این بخش وظیفه خود را صبوری می داند.
گزارش تصویری: 9 سال از روزی که صدهزار ایرانی بی‌خانمان شدند می‌گذرد
پسري زير زمين بود؛ پدر بيل نداشت
9 سال از روزی که بیش از بیست و شش هزار ایرانی جان باختند، بیش از سی هزار تن مجروح و صد هزار تن بی‌خانمان شدند می‌گذرد. بامداد پنجم دی ۱۳۸۲ زلزله‌ای ۶.۴ ریشتری بم را لرزاند و ایرانی‌ها را داغدار کرد.
کیوسک بین المللی «تابناک»
ژوئن ۲۰۱۳، مساله هسته‌ای ایران حل می‌شود؟!
کشف مجموعه ای از حملات سایبری جدید علیه ایران، قتل یک نیروی نظامی آمریکایی به دست یک پلیس زن در افغانستان، بازتاب مانور گسترده نظامی ایران در خلیج فارس، بازتاب اخبار مربوط به پرداخت حق حجاب به کارکنان زن نیروگاه بوشهر و تحلیلی درباره بحران هسته ای میان ایران و غرب، از جمله مهمترین مطالب امروز مطبوعات جهان درباره ایران است.
فرهیختگان برای پس از مرگ به جز خدا با چه کسی لابی کنند؟!
لابی کردن با خدا اصطلاحی بود که نخستین بار علی دایی بر سر زبان‌ها انداخت؛ اما گویا هم‌اکنون این اصطلاح واقعاً بار معنایی کاملاً هویدایی دارد؛‌ دست‌کم در یک ماه اخیر، لابی با خدا برای اموات امر ضروری است.
به مناسبت دومین سالگرد حذف یک روز ملی از تقویم:
دیدگاه «شورای عالی انقلاب فرهنگی» را شخصی تلقی کنیم؟!
برای جلوگیری از «...» نیازمند آموزش هستیم؛ جای خالی را با عبارت های گوناگونی می‌توان پر کرد اما آیا «آموزش» هم قابل معادل‌سازی‌ست؟ مثلا به جای آموزش دادن اصول ایمنی، قرصش را تولید کنیم و به خورد ملت بدهیم؛ مثلا بگوییم برای مقابله با مخرب‌ترین حادثه طبیعی، تنها کافی است که خودمان را به فراموشی بزنیم؟!
آیا کاپیتولاسیون جدیدی در راه است؟
روس‌ها از ایران حق حجاب می‌گیرند!
در قراردادهایی که با کارکنان زن روس نیروگاه بوشهر بسته می‌شود، آن‌ها در ازای حق حجاب مبلغی دریافت می‌کنند. من جایی ندیدم چنین قانونی باشد، بلکه طرف قرارداد تقبل می‌کند که در ازای اجرای تعهد، مبلغی را پرداخت کند.
آنچه از آمار و ارقام برمی‌آید+ اینفوگرافی
پایتخت سه تکه، به سود تهران و ایران یا به ضرر همه؟
پروژه برش سیاسی تهران و جداسازی بزرگترین کلان‌شهر کشور به سه شهر کوچکتر به شدت در حال پیگیری است؛ اما آیا این طرح کامل اجرا خواهد شد و اصلاً آیا تهران با چنین جداسازی، شرایط بهتری در حوزه مدیریت شهری خواهد یافت یا شرایط از هم‌اکنون نیز پیچیده‌تر شده و پایتخت کشورمان دستخوش درگیری‌های شدید مدیریتی میان سه قدرت مدعی کنار یکدیگر شده و شرایط به کل از کنترل بیرون خواهد رفت؟!
محسن رضایی در آذربایجان غربی
دولتمردان و سیاستمداران طلبکار از ملت نمی‌خواهیم
دشمنان پای ضعیف ایران را که اقتصاد است، گرفته‌اند و دنبال حمله کردن به آن بوده‌اند و از این راه به این قهرمان تنومند حمله کرده‌اند تا ایران را به زمین بزنند؛ ما نمی‌توانیم با ریاست‌طلبی، جناح‌‌گرایی، فردگرایی و سلیقه محوری پیشرفت کنیم.
+ نوشته شده در  جمعه هشتم دی ۱۳۹۱ساعت 18:38  توسط دکترمحمد علي هالو  | 

مشاهیر، چهر‌های ماندگار بندرآستارا و لوندویل

[۵۳][۵۴][۵۵][۵۶]

چهره‌های مشهور علمی

چهره‌های مشهور سیاسی

  • شاپور مرحبا سه ۳ دوره نماینده شهرستان آستارا در مجلس شورای اسلامی (دوره چهارم – پنجم و هفتم). نویسنده چندین کتاب در مورد عملکرد و دستاوردهای پس از انقلاب برای رشد و شکوفایی آستارا
  • اسماعیل اسدی دارستانی نویسنده و محقق و روزنامه نگار و فعال حقوق بشر و محیط زیست وبلاگ نویس جهانی و بازنشسته ارتش وچهر ه سیاسی
  • دکتر صفر نعیمی جانباز و از چهرهای ماندگار هشت سال دفاع مقدس معروف به سردار سازندگی آستارا نماینده دوره نهم مج
  • اسماعیل آهنی سیاستمدار واز هنرمندان ایران، نماینده دوره دوم مجلس شورای اسلامی حوزه انتخابیه گیلان (آستارا)
  • ابراهیم نبوی فعال سیاسی، نویسنده و هجونویس
  • دكتر كیوان كیوان اسد پور فرماندار آستارا /مدیر كل اسبق هلال احمر گیلان / عضو هف نفره هیات امنا هالا احمر كشور
  • بیزن خالقوردی پور / فوق لیسانس سیاسی / دانشجویی دكترا / استاد دانشگاه  و معلم اسبق آستارا / تاثیر گذار در مسایل سیاسی گیلان / مدیر اداره بازرگانی آستارا
  • پرویز تقوی : معاون گمرك كشور ، میركل گمرك اردبیل ، مدیر كل ناظرات گمركات شمال كشور..
  • بهمن پریان  ریس شورای شهرستان آستارا از اولین دوره تاكنون 
  • مهندس سهیل توكلی / ریس منابع طبیعی / جانباز و آزاده هشت سال دفاع مقدس / تاثیر گذار در انتخابات استارا /

چهره‌های مشهور هنری و فرهنگی

  • فرهاد دلق پوش نماینده دوره هشتم آستارا و از چهرهای فرهنگی کشور و معاون اداره دكل فرهنگ گیلان / ریس اداره ارشاد آستارا و صومعه سرا و...
  • طوفان هل عطایی آهنگساز و خواننده مقیم لس آنجلس
  • سروش خلیلی هنرپیشه ایرانی تئاتر، سینما و تلویزیون
  • نیما رهایی هنرپیشه تئاتر، سینما و تلویزیون استانی گیلان(شبکه باران)
  • منصور بنی مجیدی معلم بازنشسته و شاعر پر آوازه ملی تاکنون ۶ کتاب شعر ایشان چاپ شده‌است.
  • اکبر اکسیر شاعر، طنز پرداز معروف ملی، معلم بازنشسته و تاکنون چندین کتاب ایشان چاپ شده‌است.
  • داوود ملک زاده : شاعر طنز پرداز و روز نامه نگار و استاد دانشگاه
  • بهمن كاظم زاده : سردبیر ماهنامه كشكول و روزنامه نگار ، خبرنگار خبر گزاری فارس /فعال فرهنگی /عكاس
  • پیمان ناصری : خبرنگار فعال شبستان / نویسنده و. روزنامه نگار /لیسانس /عكاس
  • فرشاد فاضلی مقدم / عكاس  /بازیگر و كارگردان سنیمایی ملی / فیلم ساز 
  • مرحوم منصور بنی مجیدی : شاعر و نویسنده ( تاكنون 6 جلد كتابش چاپ شده است ) معلم بازنشسته

چهره‌های مشهور ورزشی

چهره‌های مشهور نظامی

  • سرلشگر خلبان ایوب حسین نژادی
  • سردار جانباز  مهندس عیلرضا نعمتی  / ف اسبق سپاه آستارا / استاد دانشگاه / از سرداران هشت سال دفاع مقدس/ استاد دانشگاه و از فعالان سیاسی 
  • كیهان هاشم نیا : سردار هشت سال دفاع مقدس /جانباز قطع نحایی 70 درصد / ریس بنیاد شهید و امور ایثارگران گیلان / معاون بیناد شهید كشور / معاون استاندار گیلان / استاندار گیلان
  • شهید میر حسن خان تالشان  فرمانده و حاكم ایالات تالشان ایران .... فرمانده معروف جنگهای ایران و روس كه ارتش متجاوز روس را تا باكو راند و اگر نبود خیانت قاجار تا مسكو پیش می رفت( فرزند آستارا ) با نیرنگ عباس میرزا ولیعهد و فتعلی شاه خاین قاجار  ببا سم به شهادات رسید...
  • شهید جانباز حاج اسدالله اسدی دارستانی شاعر و موسس موسسه جایزه صلح سبز جهانی از سرداران هشت سال دفاع مقدس که اولین بسیجی اعزامی از آستارا برای هشت سال دفاع مقدس در سال ۱۳۵۹
        

  مطبوعات نوشتاری و انترنتی  فعال در بندر آستارا

  • هفته نامه پیام آستارا:مدیر فرامرز دریابیان
  • هفته نامه تارک خزر مدیر: رسول علی نژاد
  • دو هفته نامه آوای آستارا: مدیر حسین محبوب مقدم
  • دو هفته نامه خط آخر: مدیرمسئول: یونس رنج‌کش، سردبیر: داوود ملک زاده
  • ماهنانه طریقت: استادمحمد صادق برنچ جی
  • آستارا نیوز / روزنامه ایران زمین /www.astaranews.com
  • ماهنامه کشکول: مدیر مسئول: بهمن کاظم زاده
  • دفتر خبر گزاری فارس : كاظم زاده
  • دفتر صدا و سیما بابابایی
  • دفتر خبر گزاری جمهوری اسلامی ایران : فاخریی
  • دفتر خبر گزاری ....: رامین بشرویه
  • دفتر خبر گزاری شبستان : پیمان ناصری
  • آستارا نیوز / روز  نامه انترنتی استارا :astaranewews.ir
  • خبر گزاری حقوق بشر و محیط زیست جهانی :eadnews.com
+ نوشته شده در  جمعه هشتم دی ۱۳۹۱ساعت 17:58  توسط دکترمحمد علي هالو  | 

دی ١٣٩١ > کارگروه مقابله با خشک سالی در استان تشکیل می شود      چهارشنبه ٦ دی ١٣٩١ > هنر و ادبیات تأثیر ماندگاری در تربیت کودکان دارد      سه شنبه ٥ دی ١٣٩١ > اطلاعيه اداره كل مديريت بحران استان      سه شنبه ٥ دی ١٣٩١ > با رفع مشكلات واحدهاي توليدي مي توانيم توسعه صنعت و ايجاد اشتغال در استان را افزايش دهيم      سه شنبه ٥ دی ١٣٩١ > راه‌های نیر ـ سراب و اردبيل- آستارا چهار خطه می‌شوند      
بیانیه شورای هماهنگی روابط عمومی های استان به مناسبت یوم ا... نهم دی
حماسه عظیم نهم دی که به عنوان " روز بصیرت و میثاق امت با ولایت" نام گرفته است
 ١٢:٥٤ - پنج شنبه ٧ دی ١٣٩١متن کامل >>
استاندار اردبيل از برگزاري دو يادواره بزرگ شهداء در استان اردبيل خبرداد
برگزاري يادواره ها و شركت در مراسمات شهداي گرانقدر، يك توفيق الهي است
 ١٢:٣٦ - پنج شنبه ٧ دی ١٣٩١متن کامل >>
استاندار اردبیل:15 میلیارد ریال اعتبار برای بیمارستان ترومای استان تصویب شده است
برای تکمیل این پروژه، ده میلیارد ریال از ردیف اعتبارات استانی و 5 میلیارد ریال از ردیف اعتبارات ملی اختصاص یافته است.
 ١٣:١٧ - پنج شنبه ٧ دی ١٣٩١متن کامل >>
استاندار اردبيل از تحقق 61 درصدي تعهد اشتغال در استان خبر داد
از مجموع تعهد اشتغالزايي استان تاكنون زمينه اشتغال 27 هزار و هفده نفر فراهم شده است
 ١٢:٤٧ - پنج شنبه ٧ دی ١٣٩١متن کامل >>
معاون امور عمرانی استاندار:کارگروه مقابله با خشک سالی در استان تشکیل می شود
تدوین شرح وظایف کارگروه های تخصصی شورای هماهنگی مدیریت بحران استان در حال پیگیری است.
 ١٣:٢٤ - چهارشنبه ٦ دی ١٣٩١متن کامل >>
مدیرکل دفتر امور بانوان استانداری اردبیل در اختتامیه شانزدهمین جشنواره قصه گویی:هنر و ادبیات تأثیر ماندگاری در تربیت کودکان دارد
کودکان امروز در مسیر تربیتی خود به شاخص‌ها و الگوهای رفتاری، تربیتی و آموزشی نیاز دارند
 ٠٩:٤٦ - چهارشنبه ٦ دی ١٣٩١متن کامل >>
اطلاعيه اداره كل مديريت بحران استان
به موجب پيش بيني اداره كل هواشناسي، جو استان طي امروز و فردا چهارشنبه ابري و توأم با تشكيل مه و افت دما خواهد بود و در برخي نقاط احتمال بارش وجود دارد.
 ١٤:١٨ - سه شنبه ٥ دی ١٣٩١متن کامل >>
استاندار اردبيل:با رفع مشكلات واحدهاي توليدي مي توانيم توسعه صنعت و ايجاد اشتغال در استان را افزايش دهيم
همه ما بايد با تلاشي مضاعف براي راه اندازي واحدهاي توليدي و رفع مشكلات آنها گام هاي اساسي برداريم.
 ١٣:١٠ - سه شنبه ٥ دی ١٣٩١متن کامل >>
معاون امور عمراني استاندار:راه‌های نیر ـ سراب و اردبيل- آستارا چهار خطه می‌شوند
پدافند غیرعامل یکی از آیتم‌های ضروری اجرای هر پروژه براساس قانون و مسائل امنیتی است.
 ١٢:٤٩ - سه شنبه ٥ دی ١٣٩١متن کامل >>
انتصاب در استانداري
اين حوزه با نيروي انساني كه اساسي ترين سرمايه هر سازمان مي باشد، سر و كار دارد و براي ساماندهي و ايجاد انگيزه در بين كاركنان بايد بطور دقيق برنامه ريزي كند
 ٠٩:٤٨ - سه شنبه ٥ دی ١٣٩١متن کامل >>
468 سازمان مردم نهاد در استان اردبیل فعال است
در استان اردبیل به ازای هر دو هزار و 500 نفر یك سمن وجود دارد كه این میزان از میانگین كشوری كه به ازای هر چهار هزار و 600 نفر یك سمن می باشد ، بالاتر است
 ٠٩:٤٢ - سه شنبه ٥ دی ١٣٩١متن کامل >>
معاون برنامه ريزي استاندار:بيش از300 پروژه در دهه فجر امسال در اقصي نقاط استان به بهره برداري مي رسد
برای تكمیل این پروژه ها و آماده سازی آنها جهت افتتاح بیش از سه هزار میلیارد ریال اختصاص می یابد.
 ٠٩:٣٦ - سه شنبه ٥ دی ١٣٩١متن کامل >>
استاندار اردبيل از تصويب 46 طرح دركارگروه زير بنايي و شهرسازي استان اردبيل خبرداد
ما باید از فرصت پيش آمده در تقويت ساخت وسازها و هم چنين عمران و آباداني بيشتر منطقه استفاده كرده و استان خود را به يك كارگاه عظيم سازندگي تبديل نمائيم .
 ١٤:٢٣ - دوشنبه ٤ دی ١٣٩١متن کامل >>
مدیر کل مدیریت بحران استان :اهمیت توسعه سطح بیمه در استان ، فرهنگ سازی در این خصوص را ضروری کرده است
تشکیل بانک اطلاعاتی از تجهیزات ، امکانات و ماشین آلات به تفکیک هر یک از شهرستان های تابع استان ضرورت دارد
 ١٤:١٥ - دوشنبه ٤ دی ١٣٩١متن کامل >>
معاون امور سازمان‌های مردم نهاد وزارت کشور خبر داد:فعالیت 17 هزار سازمان مردم‌نهاد اجتماعی فرهنگی در سطح کشور
نگاه حمایتی دولت به این سازمان‌ها سبب شده تا رونق فعالیت سازمان‌های مردم نهاد را به ویژه در حوزه فرهنگی و اجتماعی شاهد باشیم.
 ١٤:٠٥ - دوشنبه ٤ دی ١٣٩١متن کامل >>
به مناسبت 5 دی ماه سالروز زلزله بم و روز ملی ایمنی در برابر زلزله در حوزه نوسازی و مقاوم سازی ساختمان های شهری و روستایی گام های موثری در استان برداشته شده است
حمایت ها و تسهیلات لازم جهت نوسازی تعداد 2520 واحد مسکونی در کل استان صورت گرفته
 ١٣:٤٥ - دوشنبه ٤ دی ١٣٩١متن کامل >>
استاندار اردبیل خواستار شداقدامات علمی برای پیشگیری از تولد نوزادان معلول
اجرای طرح شکرانه سلامت، در گسترش فرهنگ کمک به نیازمندان و افراد تحت پوشش بهزیستی بسیار شایسته است
 ١٢:٠٩ - دوشنبه ٤ دی ١٣٩١متن کامل >>
در آیینی با حضور استاندار اردبیل: تصویر سند هویتی مرحوم آیت الله مروج در استان اردبیل رونمایی شد
این اسناد پایه و اساس فعالیت و برنامه ریزی در كشور است و از این رو باید نهادهای مسوول دقت و امنیت در اسناد صادره را مد نظر قرار دهند.
 ١٢:٢٣ - يکشنبه ٣ دی ١٣٩١متن کامل >>
اعضای شورای اسلامی استان با استاندار اردبیل دیدار كردند.
مردم با انتخاب آگاهانه نماينده خود در شوراهاي اسلامي شهر و روستا توانستنه اند در توسعه آباداني و عمراني منطقه خود سهيم باشند
 ١٢:٠٩ - يکشنبه ٣ دی ١٣٩١
+ نوشته شده در  جمعه هشتم دی ۱۳۹۱ساعت 17:47  توسط دکترمحمد علي هالو  | 

اردبيل (اوستانی) - ايرانيين شيمال- غربينده بیر بولگه دیر. تاريخي و بویوک ايسلام شهري اولان اردبيل بو بؤلگه نين مرکزيدير.

 جوغرافييا

ساحه سي ۱۸۰۰ کیلومئتر² دير. اردبيل بؤلگه سينه اردبيل شهري، خالخال، ميشکينشهر، گئرمي (موغان)، بيلسووار و پارساباد رايونلاري داخيلدير. ۱۹۹۶-جي ايلده بؤلگه نين اهاليسي نين سايي ۱۱۶۸۰۰۰ اولموشدور. اهالي نين 48،8%-اي شهر، 51،1%-اي کند اهليدير، قالان حيصه سي ايسه کؤچري طايفالاردير. بؤلگه نين 4 رايونون آذربايجان رئسپوبليکاسي ايله 282،5 کیلومئتر سرحدي واردير. آراز و بلها چايلاري همين سرحدين 159 کم اوزونلوغونو تشکيل ائدير. ايکي منطقه نين - اسلاندوز و بيلسووار کؤمگي ايله بؤلگه آذربايجان رئسپوبليکاسي ايله علاقه يارادير. بئله کي، اردبيل-آستارا يولو حئيراندان کئچير، اردبيلي رشت، قزوين و تئهران ايله بيرلشديرير.


اردبيلين موختليف جوغرافي و ايقليمي شرايطی واردير. اردبيل بؤلگه سي اساسن داغليق حيصه دن عيبارتدير. بؤلگه ني مهشور ساوالان، تاليش و بوزقوش داغلاري احاطه ائدير. بؤلگه نين ان يوکسک زيروه سي نين هوندورلوگو 4811 مئتردير. عوموميتله اردبيل ايرانين ان سويوق بؤلگه سيدير. ايلين 5-8 آيي سويوق هاوا اولور. بؤلگه نين ايقليمي سويوق قيش و سرين ياي ايله خاراکتئريزه ائديلير. بيلسووار رايونو يوکسک داغ زوناسيندا يئرلشير. يايي ايستي، قيشي ايسه سابيتدير. پارساباد رايونو دا بؤيوک داغ زوناسيندا يئرلشيير. اورانين ايقليمي مولاييم ايستيدير. موغان رايونو بوتون اؤلکه‌ده اينکيشاف ائتميش کند تصروفاتي و حئيواندارليقلا تانينير.

گئرمي رايونو آلچاق و هوندور داغ سيلسيله لري نين آراسيندا يئرلشير. يايي ايستيدير، قيشي ايسه مولاييم. خالخال رايونو داغليق زونادير. قيشي سويوقدور، يايدا هاوالار ثابيتدير. ايلين 5 آيي بورادا گوجلو قار و شاختا اولور، بو دا ااسالئم-خالخال يولونون تاليش داغلاريندان کئچن يئري نين بو دؤورده باغلانماسينا تئز-تئز سبب اولور. مئشکينشهر رايونو ساوالان داغي نين قربينده يئرلشير و داغ اتگي زوناني اهاته ائدير. قيشي سويوقدور، يايي ايسه مولاييم.

آوروپا ماللاري نين ايرانا گتيريلمه سينده اردبيلين تيجارت مرکزينه چئوريلمه سينه سبب اولموشدور.گئرمي رايونودا بير آن بويوک داگي wار و اودا (تانگا) عادينان تانينير.

اردبيل اينديکي دؤوره ده

اينديکي دؤورده اردبيل بؤلگه نين ان ايري و مؤهوم شهرلريندن بيريدير و بورادا چوخلو تاريخي آبيده لر مؤوجوددور، اساسن صفويلر دؤورونه آيدديرلر. بوندان باشقا آذربايجان رئسپوبليکاسينا گئدن اساس آوتوموبيل يولو اردبيلدن کئچير. زنگين طبيعتي ايله مشهور اولان بؤلگه نين اراضيسينده بير نئچه چايلار و ايستي بولاقلار آخير. بو سببدن اردبيل توريزم مرکزينه چئوريلميشدير و بورا هر ايل مينلرله توريستلرين آخيني اولور.

شهرين گؤزل تاريخي آبيده لري، اؤزونه مخصوص معمارليق عنعنه لري، موقدس مسجيدلري، کيلسه لري، قديم کؤرپولري اردبيله خوصوصي عظمت وئرير. تيجارت مرکزي اولان اردبيل بازاري خوصوصي معمارليق طرزده تيکيلميشدير. بوندان باشقا بؤلگه نين طبيعتي اينسانلاري والئه ائدير. ساوالان داغي نين اطرافيندا گؤزل تبيي واديلري، سرئي نين سويوق بولاقلاري توريستلرين ايستيراحتينه يازدا و يايدا ياخشي شرايت يارادير. شورابيل و نئور گؤللري نين اطرافيندا ياراديلان ايستيراحت زونالاري بين الخالق توريزم ستاندارتلارينا اويغوندور. بؤلگه نين آذربايجان رئسپوبليکاسي ايله سرحد اولماسي، اردبيلين ايقتيصادياتينا و توريزم اينفراستروکتورونون اينکيشافينا بؤيوک تکان وئرير
+ نوشته شده در  جمعه هشتم دی ۱۳۹۱ساعت 17:47  توسط دکترمحمد علي هالو  | 

  اردبیل       

نقشه استان اردبیل بر روی نقشه ایران

جدیدترین خبرهای ایران و جهان 

جدیدترین خبرهای استان اردبیل

img/daneshnameh_up/7/7c/Ardebil.jpg
موقعیت جغرافیایی استان اردبیل

استان اردبیل در شمال غربی فلات ایران، با بیش از 18 هزار و 50 کیلومتر مربع، یک درصد مساحت کل کشور را تشکیل می دهد. این استان از شمال به رود ارس ، دشت مغان و بالها رود در جمهوری آذربایجان، از شرق به رشته کوههای طالش و بغرو در استان گیلان ، از جنوب به رشته کوه ها، دره ها و جلگه های به هم پیوسته استان زنجان و از غرب به استان آذربایجان شرقی محدود است .
چهار شهرستان این استان در طول 5/282 کیلومتر با جمهوری آذربایجان هم مرز هستند. در 159 کیلومتر از این مرز، رودهای ارس و بالهارود جریان دارند. در طول این مرز، استان اردبیل با جمهوری آذربایجان از دو نقطه اصلاندوز و بیله سوار ارتباط دارد. آذربایجان شرقی مرزهای مشترک با شهرستانهای پارس آباد ، مشکین شهر ، اردبیل و خلخال دارد. استان اردبیل همچنین در جنوب با استان زنجان همجوار است. این استان از مشرق با استان گیلان از طریق شهرهای اردبیل و خلخال و رشته کوه طالش همسایه می باشد. راه ارتباطی استان اردبیل با مرکز کشور از طریق محور اردبیل ـ آستارا ( گردنه حیران ) واز راه رشت و قزوین به تهران میسر می شود. استان اردبیل به پیشنهاد دولت و تصویب مجلس شورای اسلامی در سال 1372 از محدوده سیاسی ـ اداری استان آذربایجان شرقی جدا شده و به عنوان استانی مستقل در تقسیمات کشوری جای گرفت .
این استان دارای نه شهرستان(اردبيل بيله سوار، خلخال،‌مشكين شهر،‌نمین،‌نير، پارس آباد، گرمي،كوثر )، 16 بخش، شش دهستان و 2193 آبادی است. شهرستان اردبیل دارای چهار نوع آب وهوای مدیترانه ای گرم، مدیترانه ای معتدل، کوهستانی سرد و معتدل است . شهرستان اردبیل یکی از مناطق سردسیر ایران است و بین پنج تا هشت ماه از سال سرد است.
استان اردبیل، مانند بسیاری از مناطق مستعد کشور در زمینه بافت انواع زیراندازها دارای قدمت و اصالت بوده و صنعتگران و هنرمندان روستایی و شهری با عرضه هنر و استعدادهای درخشان خود، توانسته اند نمونه های بارزی از آثار نفیس و ارزنده صنایع دستی را با نام منطقه خود به ثبت برسانند.قالی بافی, ورنی بافی و جاجیم بافی که تقریباً منحصر بفرد بوده و در مناطقی همچون مغان و خلخال و نیر توسط هنرمندان بافته می شود. و یا بافت گلیم و مسند که کار خاص هنرمندان بخش های نمین و عنبران و گرمی و خلخال است، از صنایع دستی شاخص استان اردبیل است. پیست حاکی روی چمن فندقلوی نمین بزرگترین پیست حاکی روی چمن کشور و جنگل فندقلو سومین رویشگاه گل نادر سوسن چلچراغ در جهان و هچنین بزرگترین رویشگاه گلهای بابونه در کشور است

وجود داغ ترين چشمه آبگرم و معدني دنيا ، پرآب ترين چشمه آب معدني جهان ، مرتفع ترين چشمه آبگرم موجود در گيتي ، درمان كننده ترين و موثرترين آنها ، با بلندترين قله آذربايجان و بزرگترين درياچه طبيعي جهان و زيباترين جاده خاورميانه ، دلنوازترين جنگلهاي فندق و ارس ، باشكوه ترين آبشارهاي ايران از جمله آبشار دوقلو و آبشار سه گانه ، مخوف ترين و پرجاذبه ترين دره ايران ، با دهها درياچه و بركه طبيعي و ييلاقهاي بي نظير و مثال زدني همه و همه در داخل دايره اي به شعاع تنها 65  كيلومتر در داخل استان اردبيل خبر از موقعيت بسيار ممتاز اين خطه در كنار تاريخي بسيار كهن براي جذب گردشگر و توريست دارد.

+ نوشته شده در  جمعه هشتم دی ۱۳۹۱ساعت 17:47  توسط دکترمحمد علي هالو  | 

حمام‌های تاریخی

حمام‌های تاریخی اردبیل معمولاً قدمتی طولانی دارند. نقشه‌های تاریخی موجود از بافت قدیمی شهر نشان می‌دهند که حمام‌های شهر عمدتاً در کنار مساجد قرار داشته‌اند.[۸۱]

حمام‌های تادوره صفویه

  • حمام قرادگنک
  • حمام حاج محسن
  • حمام حاج شیخ
  • حمام آقانقی
  • حمام یعقوبیه
  • حمام میرزاحبیب
  • حمام ابراهیم آباد
  • حمام زینال
  • حمام منصوریه
حمام تاریخی اوچ دکان آذری: Üç dükan hamamı

حمام‌های دوره قاجاریه

  • حمام پیر
  • حمام سرچشمه
  • حمام اوچ دکان
  • حمام پیرزرگر[۱۳][۸۱]

پل‌های تاریخی اردبیل

پل یئدی گوز(پل هفت چشمه)

کاروانسراها

باتوجه به جایگاه تجاری-اقتصادی شهر اردبیل طی ادوارگذشته و در پی آن ورود تجار و مسافران مختلف، بدیهی است مکانهایی برای اقامت واتراق مسافران وچهارپایان درنظرگرفته شده بود که اصطلاحا کاروانسرا نامیده می‌شد.که سرا هم به اختصار نامیده می‌شد. بطور نمونه: سرای حاج احمد، سرای گلشن، کاروانسرای زنجیرلی و... در نقشه‌های سال ۱۸۲۷ میلادی ۳ کاروانسرای شهر در نزدیکی دروازه قنبلان واطراف بازار قرار داشته‌اند.[۸۳]

  • کاروانسرای عباسی نقدی کندی
  • کاروانسرای سربازوطن (قانلی بلاغ)
  • کاروانسرای شورگل

خانه‌های تاریخی اردبیل

خانه تاریخی وکیل الرعایا-خیابان سرچشمه
دبیرستان صفوی-خیابان امام

روز ملی اردبیل

همزمان با ۲۶ رجب سالروز تاسیس سلسله صفویه و با هدف گرامی‌داشت خدمات خاندان صفوی، این روز توسط شورای فرهنگ عمومی کشور، به نام «روز ملی اردبیل» در تقویم تاریخ فرهنگی ایران ثبت گردید.[۸۴][۸۵].

تاریخ پست دراردبیل

قدمت فعالیت پستی به شکل رسمی در شهرستان اردبیل با قدمت ساختمان این شرکت که در جنب ساختمان شهرداری مرکز اردبیل قرار دارد برابر است و به ۴۵ سال می‌رسد. یک بانوی سال خورده اردبیلی می‌گوید: در آن سال‌ها به لحاظ اینکه وسایل ارتباطی امروزی وجود نداشتند برای مدت طولانی از احوال اقوام و آشنایان خود بی خبر می‌ماندیم و بطور تقریبی حداکثر در طول یک ماه نامه‌ای از این افراد می‌رسید. درنامه‌های آن زمان عبارت زیردرسربرگ نامه هاتکرارمیگرید:با عرض سلام و خسته نباشید، امیدوارم که سلامت باشید و اگر از احوالات اینجانب جویا باشید ملالی نیست به غیر از دوری شما.[۸۶]

مراکز آموزشی

سردر دانشگاه محقق اردبیلی
سردر دانشگاه محقق اردبیلی

چندین دانشگاه در شهر اردبیل وجود دارد که اولین آنها در سال ۱۳۵۷ تاسیس شده‌است. از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:[۸۷][۸۸][۸۹][۹۰]

موسسات علمی پژوهشی

انجمن نجوم ستاره شناسان کیهان بیکران (آسمان سبلان اردبیل) http://www.sabalansky.com

دانشگاه آزاد واحد اردبیل

سازمان مدیریت صنعتی اردبیل

تاثیر مرثیه سرایان اردبیلی در حفظ تاریخ عاشورا

درکشور ایران به ویژه منطقه آذربایجان مرثیه سرایان اردبیلی بی شک نقش ارزنده‌ای در روایت حماسه بزرگ عاشورا و انتقال آن به نسل‌های امروزی داشته‌اند و شاعران و مداحان این دیار قرن هاست که با سروده‌ها و نوای توحیدی خود پیام و خاطره نهضت عاشورا را در اذهان زنده نگهداشته‌اند. در مرثیه‌های شاعران اردبیلی به واقعه بزرگ کربلا از زاویه‌های گوناگون پرداخت شده و در آن‌ها حماسه دشت نینوا، مظلومیت اهل بیت (ع) و قساوت یزید و یزیدیان به زیبایی هر چه تمام عرضه شده‌است. اردبیل که به لحاظ پیشینه مذهبی و تاریخی خود از چندین سده قبل به دارالارشاد و دارالامان شهرت یافته‌است یکی از کانون‌های مهم مرثیه سرایی در ایران محسوب می‌شود. [۹۱] همچنین مرحوم یحیوی و مرحوم منزوی از شاعران تاثیرگذار این خطه بوده اند. از شعرای در قید حیات اردبیل میتوان به یوسف معزی اردبیلی، غفاری، تقایی و هادی اشاره کرد که در ادامه راه شعرای فقید تلاش کرده و در ترویج فرهنگ عاشورایی زحمات فراوانی کشیده اند.

خواهر خوانده های شهر اردبیل

نگارخانه


  • بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی

  • حیاط بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی

  • تالار بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی

  • بقعه سید امین‌الدین جبراییل(روستای کلخوران)

  • بازار تاریخی اردبیل

  • خانه تاریخی رضازاده اردبیلی-محله اوچ دکان

  • خانه تاریخی ارشادی

  • پل یئدی گوز

  • شهیدگاه(محل دفن شهدای جنگ چالدران وشیروان)

  • موزه باستان‌شناسی ونگارخانه خطائی شیخ صفی

  • دور نمای سبلان

  • سالن ۶۰۰۰ نفری جهان پهلوان رضازاده

  • مجسمه شاه اسماعیل

  • میدان جانبازان

  • پارک ساحلی اردبیل

  • کتابخانه مرکزی اردبیل

  • موزه تاریخ طبیعی اردبیل

  • مجتمع تفریحی شورابیل

  • زمستان اردبیل

  • سردر ورودی دانشگاه محقق اردبیلی

  • سردر ورودی دانشگاه محقق اردبیلی

  • غروب آفتاب در اردبیل

  • استادیوم بیست هزار نفری علی دایی

+ نوشته شده در  جمعه هشتم دی ۱۳۹۱ساعت 17:46  توسط دکترمحمد علي هالو  | 

جغرافیا

دریاچه دهانه سبلان

کوه سبلان در ۲۵ کیلومتری جنوب شرقی مشگین‌شهر واقع است.این کوه در طول جغرافیایی ۴۷ درجه و ۵۰ دقیقه شرقی و عرض جغرافیایی ۳۸ درجه و ۱۷ دقیقه شمالی قرار گرفته‌است. برای این کوه عظیم ۶۰ کیلومتر طول و ۴۵ کیلومتر پهنا تخمین می‌زنند[نیازمند منبع] و سطحی که به وسیله آن در آذربایجان قرار گرفته نزدیک به ۶۰۰۰ کیلومتر مربع است[نیازمند منبع].

کوهستان سبلان به طور کلی سه قله معروف دارد، قله بزرگ آن به سلطان مشهور است و دو قله دیگر آن به هرم و کسری مشهورند. کوه سبلان از مجموعه‌ای از ارتفاعات متعدد تشکیل شده که به موازات ارسباران ولی اندکی در شرق آن کشیده شده‌است. امتداد آن شرقی–غربی است و از شرق و شمال و جنوب کوهی به نام قوشه داغ آنرا به رشته کوه ارسباران متصل می‌کند. در جنوب آن کوه بزقوش، که از سمت جنوب غربی به کوهستان سهند مربوط است، کشیده شده‌است.

قسمت شرقی کوه سبلان به قله آتشفشان سبلان که در بلندای ۴۸۱۱ متری قرار دارد، منتهی می‌شود. تمام قله‌های سبلان در همهٔ ایام سال پوشیده از یخ و برف‌های دائمی هستند.

در جبهه غربی قله سلطان و در کنار جانپناه، سنگی به شکل عقاب به نام قارتال (در ترکی آذربایجانی به معنی عقاب) قراردارد که در طول زمان به نماد سبلان تبدیل شده‌است.این قطعه سنگ به شکل عقابی است که نشسته و سر را به سوی شرق چرخانده‌است.

نام

سبلان در میان ترک زبانان محلی ایران "ساوالان" و در میان تالشی ها "سَوَلون" خوانده می شود. درباره ریشه این واژه، دو نظریه مطرح است: نخست آنکه برخی معتقدند نام این کوه ریشه در زبان ترکی دارد؛ بدین ترتیب که نام ساوالان از دو بخش «ساو» و «آلان» تشکیل شده‌است که به ترتیب به معنای «صدا» «پیام» یا «وحی»، و «گیرنده» است؛ بدین سان، «ساوالان» به معنی «گیرنده پیام» یا«گیرنده وحی» خواهد بود. و اين می تواند به خاطر روايت گوشه نشينی سی ساله زرتشت در اين کوه باشد.[۶۵] [۶۶]

اما روایت دیگر، مربوط به معنای تالشی و گیلکی سَوَلون است. در زبان گیلکی "سَه" یعنی بالا، "وَ" یعنی برف و "لون" یعنی لانه. بنابراین سَوَلون را می توان "آشیانه بلند برف" دانست.

ثبت در فهرست آثار طبیعی ملی

قله سبلان به شماره ۱۹۴۹۶/۱۲ در فهرست آثار طبیعی ملی کشور به ثبت رسیده و سند مالیکت آن از ارتفاع بالای سه هزار و ۶۰۰ متری قله سبلان به وسعت شش هزار و ۲۰۰ هکتار به نام سازمان حفاظت محیط زیست صادر شده‌است.[۶۷]

غذاهای سنتی

آش دوغ؛ غذای سنتی اردبیل.

از غذاهای سنتی اردبیل می‌توان به آش اوماج، آش دوغ، آش شیر، آَش یارما، بزباش، پیچاق قیمه، تاس‌کباب، ترحلوا، ترشی‌قرمه، چیغیرتما، حلوای زرد، حلوای زنجبیل، خشیل، خورش قاتق، ساج‌ایچی، سوغان‌سو، قرمه‌سبزی، قویماق، قیساوا، قیقاناق، کوفته، لونگی و هرا اشاره کرد.

آش دوغ( آیران آشی ) مهم‌ترین غذای سنتی اردبیل است و به‌عنوان غذای سنتی جهانی شناخته شده‌است.[۶۸]

سوغات

عسل طبیعی سبلان.

از مهم‌ترین سوغات اردبیل می‌توان آب‌نبات، تخمهٔ آفتابگردان، قره حالوا (حلوای سیاه)، سرشیر، شیرینی‌های محلی، شكلات روسته، عسل طبیعی سبلان، عصارهٔ گل‌های سبلان و کره را نام برد.

حلوای سیاه اردبیل معجونی است که از جوانهٔ گندم و کرهٔ طبیعی تهیه می‌شود و بسیار مقوی و نيروزا می‌باشد.[۶۹]

بازار تاریخی اردبیل

بازاراردبیل

بازار اردبیل یادگاری از دوره صفوی و ماقبل انست. در قرن دهم هجری در زمان حکومت شاه طهماسب اول بازارهای اردبیل از رونق بسیار زیادی برخوردار بوده‌اند.

تقسیم بندی کل بازاراردبیل عبارتنداز: بازار بقالان، قصابان، خراطان، سراجان، قیصریه، چاقو فروشان، کلاه دوزان و... سرای دیگر اشاره کرد.راسته‌های موجود در بازار اردبیل عبارتند: از راسته اصلی بازار، راسته قیصریه، علافان، راسته پیرعبدالملک، بازار زرگران، سراجان، پارچه فروشان، کفاشان، مسگران، چاقوسازان، آهنگران و سراهای آنها.در قرن هفتم و هشتم بازار اردبیل رونق فراوان داشته‌است. در دوره‌های بعد، قسمتی از بازار بزرگ و تیمچه‌ها و سراها از موقوفات بقعه شیخ صفی الدین بشمار می‌رفت و درآمد و عواید حاصله به مصرف مخارج این بقعه می‌رسید.[۷۰]

موزه‌ها

موزه مردم شناسی اردبیل-میدان عالی قاپو

اردبیل به دلیل داشتن تاریخ کهن، همواره آثارتاریخی بیشماری رادر خود جای داده‌است. به همین دلیل آثار موجود در موزه‌های اصفهان، تبریز میراثی از تاریخ اردبیل به شمار می‌رود که دردوره‌های تاریخی بالاخص دوره صفویه از این دوران می‌باشد.

  • موزه تاریخ طبیعی اردبیل[۷۱]
  • موزه مردم‌شناسی اردبیل[۷۲]
  • موزه صنایع دستی اردبیل[۷۳]
  • موزه مفاخردینی اردبیل[۷۴]
  • موزه مفاخراردبیل[۷۵]
  • موزه تخصصی باستانشناسی(درمحل بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی)[۷۶]
  • موزه سنگ و کتابخانه تخصصی بقعه شیخ صفی (درمحل بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی)[۷۶]
  • موزه چینی‌ها یا چینی خانه (درمحل بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی)[۷۶]
  • موزه باستان‌شناسی خلخال '[۷۶]

اولین مدارس ملی اردبیل

مدرسه رشدیه اردبیل

ظهور طبقه جدید منورالفکر در ایران منجر به ستیز سنت گرایان وروشنفکران جهت تاسیس مدارس گردید.تعطیل شدن مکتب خانه‌ها که وسیله ارتباطی بین خانواده وروحانیت بود برشدت مخالفت با مدارس جدید می‌افزود.چرا که باتعطیلی مکتب خانه‌ها، اولین مکان موثر در شکل دهی ذهنیت دینی دچار آسیب میگردید.از جمله افرادی که در اردبیل مانع بزرگی در جهت تاسیس مدارس نوین بود میرزا علی اکبر مجتهد بود.او مدارس نوین را اشکولا(برگرفته از واژه School به معنی مدرسه) میخواند به مردم عامی میگفت که تحصیل در چنین مدارسی سبب ترویج باب گری میشود.

او به واسطه داشتن قدرت وثروت به کمک هوادارانش در تعطیلی مدارس نقش عمده‌ای ایفا نمودند.چرا که روشن شدن حقایق علوم زمان از جمله تحصیل کودکان به علوم جدید فی المثل جغرافیا سبب بروز بابی گری میگردید.به واسطه فشارهای بیش از حد او مخبرالسلطنه دستور داد موقتا تدریس جغرافیا در مدارس نوین حذف گردد تا به نحوی موجب تعطیلی مدارس نگردد.کسروی معتقد است که میرزا علی اکبر زورش بیشتر بوده تا علمش.

به واسطه اصرار بیش از حد مردم به تحصیل فرزندانشان در مدارس نوین، توسعه این مدارس دراردبیل با استقبال مواجه گردید.که نمونه‌ای از مدارس نوین به شرح ذیل میباشد.[۷۷][۷۸]

  • اعضا هیات معارف اردبیل

  • مدرسه تدین اردبیل

  • اعضا انجمن دبیرستان پهلوی اردبیل-۱۳۴۰ ه.ش

اولین روزنامه‌های اردبیل

  • روزنامه اتفاق - مقارن با نهضت مشروطه
  • روزنامه برگ سبز- به مدیر مسئولی فضل‌الله شیخ الاسلامی- تاریخ چاپ ۱۲۸۷ خورشیدی(۱۳۲۶ قمری)
  • روزنامه جودت-به مدیر مسئولی حسن جودت- تاریخ چاپ ۱۳۰۶ خورشیدی
  • روزنامه قبس-به به مدیر مسئولی عزیز صابر-تاریخ چاپ ۱۳۳۰ خورشیدی
  • روزنامه شمس ایران-به مدیر مسئولی محمد شمس زاده- تاریخ چاپ ۱۳۲۸ خورشیدی
  • روزنامه دامن حق-به مدیر مسئولی محمد ذاکری- تاریخ چاپ ۱۳۳۱ خورشیدی
  • روزنامه پیک روز-به مدیر مسئولی علی علایی- تاریخ چاپ ۱۳۲۸ خورشیدی
  • روزنامه دفاع-به مدیر مسئولی سید اسماعیل حسینی- تاریخ چاپ ۱۳۳۰ خورشیدی
  • روزنامه بهار آذربایجان-به مدیر مسئولی محمود صالحی- تاریخ چاپ۱۳۳۰ خورشیدی[۸۰]

اسناد تاریخی اردبیل

  • قسمتی از گزارش سهام الدوله به محمدعلی میرزا والی آذربایجان

  • گزارش وضع اردبیل در دوره مشروطیت

  • دست خط محمد علی میرزا در وقایع اردبیل

  • فرمان حکومتی در خصوص حاج بابا خان اردبیلی

  • نامه امین العلما به حاج بابا خان اردبیلی

  • قیام مردم اردبیل در ملی شدن صنعت نفت

  • جمعی از شهروندان اردبیلی در دوره 17 مجلس ملی

حمام‌های تاریخی

+ نوشته شده در  جمعه هشتم دی ۱۳۹۱ساعت 17:46  توسط دکترمحمد علي هالو  | 

صنایع دستی اردبیل

گلیم مشهور اردبیل
گلیم مشهور اردبیل

اردبیل به واسطه داشتن تاریخ کهن در ادوار مختلف وتکامل در این دوره‌ها صنایع دستی مختلفی را در جهت نیاز به ان به تکامل رسانده وبه جوامع مختلف معرفی وصادر نموده‌است.به وضوح می‌توان اوج این شکوه را در دوره صفویه جستجو نمود که بایستی این شکوه را به نام مکتب اردبیل ثبت نمود.[۵۷]

  • آبگینه
  • بافته و نساجی سنتی
  • رودوزیهای سنتی
  • سفال وسرامیک سنتی
  • صنایع دستی تلفیقی
  • صنایع دستی چرمی
  • صنایع دستی چوبی وحصیری
  • صنایه دستی سنگی
  • نمد مالی
  • گليم بافی[۵۸][۵۹]

جمعیت

جمعیت اردبیل در اولین سرشماری رسمی ایران که در سال ۱۳۳۵ خورشیدی انجام پذیرفت، بالغ بر ۶۵٬۷۴۲ نفر بوده‌است. این تعداد در سال ۱۳۴۵ خورشیدی به ۸۳٬۵۹۶ نفر، در سال ۱۳۵۵ خورشیدی به ۱۴۷٬۸۶۵ نفر، در سال ۱۳۶۵ خورشیدی به ۲۸۱٬۹۷۳ نفر و در سال ۱۳۷۵ خورشیدی به ۳۴۰٬۳۸۶ نفر افزایش پیدا کرد.[۶۰]

جمعیت اردبیل براساس نتایج نهایی سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۰ خورشیدی بالغ بر ۴٨۵١۵٣ بوده‌است که از این جهت، هفدهمین شهر پرجمعیت ایران به‌شمار می‌رود. برپایهٔ همین آمار از مجموع جمعیت شهر اردبیل ٢۴۶۶١٨ نفر را مردان و ٢٣٨۵٣۵ نفر را زنان تشکیل می‌دهند. همچنین شمار خانوارهای این شهر بالغ بر ١٣۵۴٣۴ خانوار بوده‌است.[۶۱]

هرم جمعیتی اردبیل در سال ۱۳۸۵ خورشیدی.[۶۱]
مردان سن زنان
۴٬۵۴۵  ۶۵+  ۴٬۳۸۰
۵٬۳۰۸  ۶۰-۶۴  ۵٬۶۱۹
۶٬۸۵۱  ۵۵-۵۹  ۶٬۹۴۵
۸٬۸۳۱  ۵۰-۵۴  ۹٬۳۵۳
۱۳٬۳۹۴  ۴۵-۴۹  ۱۲٬۱۰۲
۱۶٬۸۵۸  ۴۰-۴۴  ۱۵٬۵۰۰
۲۱٬۷۸۰  ۳۵-۳۹  ۱۹٬۲۵۶
۲۲٬۸۲۴  ۳۰-۳۴  ۲۱٬۵۰۵
۲۸٬۰۶۹  ۲۵-۲۹  ۲۸٬۰۶۳
۳۲٬۲۳۹  ۲۰-۲۴  ۳۵٬۲۶۹
۳۵٬۵۱۴  ۱۵-۱۹  ۳۴٬۶۷۲
۲۸٬۱۵۹  ۱۰-۱۴  ۲۶٬۵۴۹
۲۲٬۳۹۳  ۵-۹  ۲۱٬۲۹۲
۲۱٬۸۰۸  ۰-۴  ۲۰٬۷۴۶

آب و هوای اردبیل

اردبیل با واقع شدن در دامنه کوه مرتفع سبلان با بلندی 1350 متر و با فاصله کم از بندر آستارا با ارتفاع30 - به منزله دامنه وسیع کوه مرتفعی مشرف بر دریاست که دارای اقلیم مناطق فوقانی از یک طرف و تأثیر پذیر از مناطق بحری از طرف دیگر است [۶۲]. شهرستان اردبیل دارای چهار اقلیم مدیترانه‌ای گرم، مدیترانه‌ای معتدل، کوهستانی سرد و معتدل است. این شهرستان به عنوان یکی از مناطق سردسیر ایران و استان بین پنج تا هشت ماه از سال سرد است. بارندگی نیز در تمام فصول وجود دارد، ولی شدت آن در بهار و پاییز بیشتر است. براساس گزارش ایستگاه هواشناسی اردبیل که در ارتفاع ۱۳۷۲ متری واقع شده، بارندگی این شهر در سال ۱۳۷۲ برابر ۷/۳۲۷ میلی‌متر گزارش شده‌است. این شهرستان دارای زمستان‌های بسیار سرد و تابستان‌های معتدل است. متوسط درجه حرارت آن در حدود هفت درجه سانتی‌گراد است. وجود کوهستان‌های سبلان، طالش و بزغوش، تأثیر بخارهای دریای خزر و بادهای سردشمالی و وجود جنگل‌های شمال و شرق آن در میزان بارندگی و نوسان دمای شهرستان اردبیل بسیار مؤثر است.[۶۳]

[نهفتن]Weather-rain-thunderstorm.svgآب و هوای اردبیلNuvola apps kweather.svg

ژانویه فوریه مارس آوریل مـــــه ژوئـن ژوئیـه اوت سپتامبر اکتبـر نوامبر دسامبر سـال
گرم‌ترین
C°		 ۵ ۹ ۲۷ ۳۲ ۲۹ ۳۲ ۳۸ ۳۶ ۲۸ ۲۸ ۱۵ ۱۸ ۳۸
میانگین گرم‌ترین‌ها
C°		 -۴٫۹ ۲٫۲ ۱۷٫۶ ۲۰٫۲ ۱۸٫۴ ۲۰٫۲ ۳۱ ۲۷٫۶ ۲۱٫۶ ۱۵٫۱ ۸٫۱ ۱٫۴ ۱۴٫۸۷
میانگین سردترین‌ها
C°		 -۱۸٫۹ -۱۰٫۳ ۰٫۷ ۳ ۴٫۳ ۸ ۲۱ ۶ ۱۰٫۹ ۶٫۱ -۰٫۶ -۱۱ ۱٫۶
سردترین
C°		 -۳۳ -۲۲ -۷ -۴ -۱ ۳ ۱۲ ۱۰٫۶ ۶ ۳ -۵ -۲۵ -۳۳


منبع: سایت توتیمپو[۶۴] آگوست ۲۰۰۹

کوه ساوالان(سبلان)

سبلان (تلفظ نام در ترکی آذربایجانی: ساوالان، در تالشی: سفلون)، از کوه‌های مرتفع ایران است که در شمال غرب این کشور و در استان اردبیل قرار دارد. سبلان سومین قله بلند ایران (پس از دماوند و علم‌کوه) و یک کوه آتشفشانی غیرفعال است. ارتفاع قلهٔ این کوه ۴۸۱۱ متر است و در بالای قله آن دریاچه کوچکی قرار دارد. سبلان به خاطر آبگرم‌های طبیعی دامنه کوه، طبیعت تابستانی زیبا و پیست اسکی آلوارس مورد توجه گردشگران است.

+ نوشته شده در  جمعه هشتم دی ۱۳۹۱ساعت 17:45  توسط دکترمحمد علي هالو  | 

قاجار

اردبیل در این زمان، مخزن کالاهایی بوده که از تفلیس، دربند و باکو به تهران و اصفهان حمل می‌شد و بازارهای پررونقی داشت. استحکامات شهر متوسّط و شهر از نظر وجود ساختمان‌های خوب در مضیقه بود؛ تجارت این شهر نیز به سبب بندر آستارا، که در ۷۲ کیلومتری آن است، مهمّ بوده و شهر کاروان سراهای معتبر داشته‌است و بهترین صادرات آن خشکبار، قالی و پشم بوده‌است. در عهد فتحعلی شاه، بین ایران و روسیّة تزاری دو بار جنگ اتّفاق افتاد و چنان که از تواریخ بر می‌آید، این دوره یکی از ادوار مصیبت بار ایران بود و در جنگ‌های ممتدی که بین این دو کشور روی داد، جمع کثیری از مردم ایران و سکنة اردبیل به خاک سیاه نشست و قسمت اعظمی از خاک ایران یعنی قفقاز و ارمنستان با هفده شهر مهمّ و معروف آن‌ها به تصرّف روس‌ها در آمد.

وقتی که عبّاس میرزا از قشون روس شکست خورد، برای جمع آوری نیرو به تبریز آمد و به این خیال که زمستان مانع حملة روس‌ها خواهد شد، به تهیّة نفرات و فراهم کردن سلاح برای جنگ‌های بهاره پرداخت، لیکن ژنرال مدداف فرمانده روسی قره باغ از موقعیّت استفاده کرده، از رود ارس گذشت و راه تبریز پیش گرفت. عبّاس میرزا دستور داد که برای تأمین غذای شش ماهة اهالی تبریز اقدام کنند؛ زیرا قصد داشت از این شهر دفاع نماید. فرمانده روسی چون از این امر آگاه شد، به جای آن که نیروی خود را در محاصرة تبریز صرف کند، از راه مشگین شهر عازم تسخیر اردبیل گردید. قلعة اردبیل در این زمان فاقد نیروی کافی بود، زیرا آن‌ها را برای دفاع از حدود ارس اعزام داشته بودند. حاکم اردبیل، که اسکندر خان قاجار بود، متوجّه این نقص گردیده بود و به دفعات ضعف نیروی دفاعی شهر را به نایب السّلطنه اعلام کرده و حتّی خود برای عرض گزارش به تبریز رفته بود.

عبّاس میرزا به محض آن که از تصمیم فرمانده روسی اطّلاع یافت، فرزند خود جهانگیر میرزا را به اردبیل اعزام داشت و فوج شقاقی را به فرماندهی سلیمان خان گیلک در اختیار وی گذاشت تا به حفظ و حراست قلعه بپردازند. جهانگیر میرزا با عجله خود را به سراب و از آن جا با سه چهار دسته سرباز به اردبیل رسانید. این اوضاع مقارن با زمانی شد که فرمانده روسی به قره‌سو، در دو فرسخی اردبیل رسید، و چون از ورود نیروی امدادی برای دفاع از این شهر آگاه شد، به طرف مغان، که محل قشلاق احشام و ایلات عشایر بود، متوجّه گردید و آن‌ها را چاپیده با خود برد.

در سال ۱۲۴۶ هجری قمری، عبّاس میرزا نایب السّلطنه، که در عین حال والی آذربایجان بود، حکومت اردبیل را به دو فرزند خود داده و از این دوران است که نارین قلعة اردبیل به علّت استحکام آن، تبعیدگاه مخالفان حکومت گردید.

مشروطه

اردبیل در مشروطیّت ایران سهم بزرگی داشت. با پیشبرد مشروطه خواهی، اوّلین انجمن ولایتی اردبیل در سال ۱۳۲۶ هجری قمری، تشکیل گردید ولی با پیش آمدن استبداد صغیر، این قبیل مجامع عموماً بسته شد و جزء فعالیّت‌های زیرزمینی گردید و کسانی مثل ملّا امام وردی و مشهدی حسین آخوندزاده و میرزا محسن امام زاده و دیگران کشته شدند و چون محمّد علی شاه از سلطنت خلع گردید، جمعی از سران استبداد مانند خادم باشی، مبشّر، مؤتمن، مشیرالتجّار و غیر هم که برای تشکیل انجمن شهری به نارین قلعه دعوت شده بودند، در یکی از اتاق‌های آن جا تیرباران شدند. ولی دولت روسیه که با خلع محمد علی شاه مخالف بود، رحیم خان رییس طایفة جلبیانلو را در قراچه داغ با پول و سلاح مجهز کرد و او رؤسای سی و دو طایفة شاهسونان را که در منطقه وسیع ولایت اردبیل زندگی می‌کردند، با خود هم داستان کرده، اردبیل را محاصره کرد و شهر پس از بیست روز مقاومت در ۲۲ شوال ۱۳۲۷ ه.ق، سقوط کرد و بی رحمانه غارت شد.

حاج بابا خان اردبیلی سردار معروف مشروطه در جمع یاران خود

پس از این واقعه، دولت روسیّه به بهانة حفظ جان و مال اتباع خود، از طریق بندر آستارا در اردبیل نیرو پیاده کرد و در اندک زمانی این شهر را اشغال نمود. دولت مرکزی بیرم خان را برای تنبیه عشایر به اردبیل فرستاد و او اگرچه آنان را شکست داد و تنی چند از رؤسای آن‌ها را به اسارت در آورد، ولی به سبب حضور سپاهیان تزاری در اردبیل، که تا انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ میلادی در آن جا مستقر بودند، تنبیه کامل غارتگران میسّر نگردید. در جنگ بین الملل اوّل، که دامنة آن به ایران نیز کشیده شد، چندی هم سپاهیان عثمانی به این شهر درآمدند و فرقه‌ای به نام فرقة اتّحاد اسلامی به وجود آوردند. پس از انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ روسیّه، جمعی از جوانان کمونیست قفقاز از راه آستارا به اردبیل آمدند، لیکن طوایف اطراف جمع زیادی از آن‌ها را کشته، سلاح هایشان را به یغما بردند. قبل از کودتای ۱۲۹۹ شمسی، اردبیل به سبب خودسری عشایر شاهسون از لحاظ امنیّت وضع مساعدی نداشت. بعد از کودتا، دولت مرکزی در صدد تخته قاپو کردن آن‌ها برآمد و سرانجام موفّق به سرکوبی و جمع آوری سلاح‌های ایشان گردید و امنیّت به اردبیل بازگشت. حاج باباخان اردبیلی از مهمترین شخصیت های تاثیر گذار در تاریخ مشروطه میباشد.
[۳۷]

سفال اردبیل دردوره مفرغ

بررسی باستان شناسان بر روی ۱۲ قلعه و گورستان قدیمی اردبیل که قدمت آنها به دوره عصر آهن می‌رسد سبب کشف سفال‌هایی شد که بیانگر تداوم فرهنگی از عصر مفرغ جدید تا دوره اشکانی است.این سفال از لحاظ طرح و نقش بسیار شبیه به هم بوده که به سفال نوع اردبیل درتاریخ معروف شده‌است. بر اساس آن می‌توان تداوم فرهنگی نقوش سبک اردبیل را نشان داد. چرا که سبک و فرم سفال‌ها در ملی دوران‌های مختلف تغییر چندانی نکرده‌است.[۳۸]

گورستان‌های تاریخی

بررسی‌های انجام‌شده در چهار نوع گور تاریخی در منطقهٔ اردبیل، دوران عصر آهن I تا دوران عصر آهن III را به وضوح ترسیم می‌نماید. تقریباً هیچ کدام از این گورها سالم نیستند و به‌نظر می‌رسد در گذشته‌های بسیار دور مورد تاراج قرار گرفته‌اند. این نوع از گورستان‌ها را کورگان می‌نامند و در تمامی مناطق قفقاز و قفقاز جنوبی پراکنده هستند و به لحاظ سازه و معماری به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند. هرکدام دارای مشخصات خاصی هستند؛ ولی عملکرد تمام آن‌ها به یک گونه بوده‌است. گورستان‌های بررسی‌شده بین اردبیل و مشگین‌شهر قرار گرفته‌اند.[۳۸]

بقعه شیخ صفی الدّین اردبیلی

بقعة شيخ صفي- كه از بناهاي منحصر به فرد در ميان ساختمان‌هاي مذهبي است- شامل تعدادي از بناهاي دوره‌هاي مختلف است كه نخستين بار شاه طهماسب آن‌ها را به‌صورت مجموعة واحدي درآورد. بعدها شاه عباس باعث افزودن بناهاي مهم به اين مجموعه و اصلاحاتي در آن گرديد. اهميّت زياد اين اثر تاريخي به‌طور كلي در رابطه‌اي كه با سلسلة خاندان سلاطين صفويّه دارد جلوه‌گر مي‌شود. اسلاف شاهان صفويّه و همچنين شاه اسماعيل اوّل سرسلسلة اين خاندان در داخل اين مجموعة تاريخي به خاك سپرده شده‌اند. اين مجموعه از نظر معماري اسلامي داراي اهميّت فوق‌العاده است. هر يك از عمارات منفرد آن بي‌نظير مي‌باشد. اين امر در مورد خود مقبره كمتر صادق است تا در مورد نمازخانة مقابل آن. ضلعي كه مقابل حياط قرار گرفته مانند نماي كاخي ساخته شده است. طرح اين بنا در هنر شرق بيگانه به نظر مي‌رسد و بيشتر رنسانس را به خاطر مي‌آورد. ليكن جزييات يعني كاشيكاري، طرح‌ها، قاب، پنجره‌ها، مقرنسكاري‌ها، آجركاري‌ها كه با فاصله و بندهاي وسيع‌تري انجام گرفته هنر خالص شرقي است. بناهاي متعلّق به بقعة شيخ صفي عبارتند از: درب ورودي و حياط بزرگ- حياط كوچك يا دالان روباز- صحن بقعه- مسجد جنّت‌سرا- حياط مقابر- شهيدگاه- چلّه‌خانه. قسمت‌هاي اصلي بقعه عبارتند از: «رواق يا قنديلخانه- مقبرة شيخ صفي- مقبرة شاه اسماعيل صفوي- حرمخانه- چيني‌خانه». بقعة شيخ صفي‌الدّين از نظر كاشيكاري و تزيينات از زيباترين ابنية تاريخي دورة صفوي محسوب مي‌شود[۳۹]. مجموعه بناهای مذهبی شیخ صفی یکی از شاهکارهای هنری و معماری دورۀ اسلامی ایران است که از لحاظ تزیینات کاشی کاری معرّق و کتیبه های زیبا در خور توجّه می باشد [۴۰]. مناظر تزیینی مجموعۀ بناهای مذهبی شیخ صفی چه از داخل و چه از خارج شامل نقّاشی، گچ بری، قطارسازی و مقرنس کاری با رنگ طلایی می باشد که بسیار زیباست. این مجموعۀ مذهبی که بر فراز یک بنای متعلّق به عصر مغول ساخته شده است، به درستی معلوم نیست که در چه زمانی تکمیل و توسعه یافته است [۴۱].

مقبره شیخ امین الدّین جبرئیل

مقبره شیخ امین الدّین جبرئیل

مقبرة شيخ امين‌الدين جبرييل از جمله بهترين نمونة مقابر گستردة معماري اسلامي ايران محسوب مي‌شود كه سادگي و موزون بودن اجزاي آن و سرانجام تزيين فوق‌العاده در سطوح داخلي اين بنا، آن را در زُمرة شاهكارهاي معماري دورة صفويه قرار داده است. اين مقبره يك بنايي است كه به طور نامساوي از دو قسمت تشكيل يافته، يك عمارت چهارگوش مركزي و يك مقصوره مانند پنج ضلعي در جلو. اضلاع اين بنا كه بر روي شالودة سنگي قرار گرفته داراي تاق‌نماهاي نوك تيزي است. برجي كه شبيه برج مقبره‌اي شيخ صفي است احتمالاً مربوط به قرن هشتم/چهاردهم م است كه شيخ صدرالدين موسي پسر دوم شيخ صفي آن را ساخته است، اما عمارتي كه بر روي شالودة اطراف بناي اصلي قرار گرفته، در زمان‌هاي بعد يعني همزمان با بقعة شيخ صفي در اوايل قرن دهم/شانزدهم م بنا گرديده است. اين مقبره در وسط محوطة محصور وسيعي واقع شده و از قسمت‌هاي زير تشكيل يافته است: حصار، حياط بقعه، ايوان جلوبنا، رواق، بناي اصلي بقعه، حجرات و غرفه‌ها[۴۲].

مسجد جمعه اردبيل

مسجد جمعه، كه تحت شمارة 248 در تاريخ 28 خرداد ماه سال 1315 جزو آثار ملّي به ثبت رسيده، در قسمت شمال شرقي اردبيل و بر فراز تپّه اي بلند و در ميان گورستاني مرتفع، حدّ فاصل كوچه‌هاي عبدالله شاه و پيرشمس‌الدّين قرار گرفته است. [۴۳].

بر طبق رواياتي كه در محلّ وجود دارد، مسجد جمعه دقيقاً بر جاي يك بناي پيش از اسلام برپاشده و چنين تصوّر مي شوئ كه محلّ آن آتشگاهي بوده كه در صدر اسلام، همزمان با روي آوردن مردم به دين اسلام، به مسجد تبديل شده است. [۴۴]. "اين مسجد در شرق شهر و روي يك بلندي كوچك قرار دارد و جهت استفادة نمازگزاران به قسمت هاي كوچك تقسيم شده؛ بخش اصلي كه زير گنبد قرار گرفته (گنبدخانه) به قدر كفايت بزرگ است و گرداگرد آن ديواره‌اي است كه رفته‌رفته به شكل ناقوس درآمده است. در جلوي مسجد نيز يك چشمه قرار دارد. [۴۵].

این بنا براي نخستين بار در قرن پنجم هجري قمري، احتمالاً بر روي ويرانه هاي يك بناي زمان ساساني ساخته شده، و در آن زمان از يك شبستان گنبد دا رمربّع و تالار تاق دار بلند مركّب بوده است. وقتي كه مغولان در سال 1217 ميلادي شهر اردبيل را نابود كردند، به مسجد جمعه آسيب فراوان وارد آمد و گنبد آن در سال 650 هجري قمري دوباره ساخته شد و در آن زمان بعضي قسمت هاي آن با گچ پوشيده و بندكشي كاذب و توپي روي آن نقش گرديد. در اواسط قرن هشتم هجري قمري، شبستان گنبد سفيدكاري شده و محراب گچي ساخته شد و روي آن با نقّاشي تزيين گرديد. عناصري كه [در مسجد جمعه] از قرن هشتم [هجري قمري] وجود دارد، شامل پوشش گچي سختي است كه سطوح ديوار داخلي اتاق گنبد را پوشانيده و محراب مقرنس و تزيينات ديگر نقّاشي شده است. نماي تاق هاي گوشه اي و نغول مدوّر و تزيينات ديوارهاي تحتاني تزيين شده و طرح هاي آن به رنگ نيلي است كه با الگو انداخته شده است. تزيينات مزبور شبيه تزيينات داخلي مقبرة اولجايتو و برج ابرقو است، ولي در مسجد جمعة اردبيل طرح ها دقيق تر و ظريف تر و محدود به نواحي معيّن است. [۴۶].

جمعه مسجد از نظر پلان در رديف مساجد با تركيب چهار تاق و ايوان قرار مي‌گيرد. اين تركيب در قرون اوليه اسلامي به شكل چهار تاق بوده است كه در مسير تكامل خويش به صورت كنوني در آمده است. در زمان سلجوقيان اين تركيب چهار تاق در سمت عقب و ايوان در سمت جلو متداول و معمول شد. بدون ترديد مساجد با تركيب چهار تاق و ايوان، كه در عصر اسلامي در معماري جاي گرفتند ملهم از آتشكده‌هاي عصر ساساني بوده‌اند. [۴۷].

اولین شهر لوله‌کشی‌شده آب

اردبیل، اولین شهر ایران از لحاظ لوله کشی آب شرب می‌باشد. تاریخ این لوله کشی احتمالا به دوره صفوی معطوف می‌گردد. بطوریکه آثار آن درحفاریهای صورت پذیرفته شده موجود می‌باشد[۴۸][۴۹][۱۴][۵۰]

تاریخچه کتابخانه در اردبیل

کتابخانه مرکزی اردبیل

نخستین کتابخانه در اردبیل در قرن ۸ ق. به‌همت شیخ صدرالدین موسی، فرزند شیخ صفی‌الدین اردبیلی، در جوار آرامگاه پدرش جهت استفاده عموم ایجاد شد. پس از کتابخانه آستان قدس رضوی، کتابخانه اردبیل قدیم‌ترین و غنی‌ترین کتابخانه ایران به‌شمار میرفت . شیخ صفی‌الدین اردبیلی به سال ۷۰۰ ق. جانشین شیخ زاهد گیلانی گردید و خانقاهی برای مریدانش ترتیب داد و کتابخانه‌ای نیز بنیان نهاد که پس از مرگ او، کتابخانه همچنان مجمع مریدان بود. مخصوصاً پس از تشکیل سلسله صفویه (۹۰۷ ق.)، به کتابخانه و آرامگاه شیخ توجه بیشتری شد به‌حدّی که شاه عباس اول صفوی (۹۹۶-۱۰۳۸ ق.) در سنه ۱۰۱۷ ق. کتاب‌های گرانبهایی به آنجا وقف کرد.

آدام اولئاریوس که به سال ۱۰۴۷ ق./ ۱۶۳۷ م. از این کتابخانه بازدید کرده، می‌نویسد که اکثر کتاب‌های خطی آنجا از نظر هنر و درونمایه در دنیا بی‌نظیرند... .

جیمز موریه انگلیسی این کتابخانه را به سال ۱۲۲۷ ق./ ۱۸۱۲ م. در حالی‌که کتاب‌ها بر روی هم انباشته شده بود، دیده‌است. در جنگ دوم ایران و روس (۱۲۴۱-۱۲۴۳ق.)، این کتابخانه به‌عنوان غنیمت جنگی نصیب روس ها گردید و تعداد ۱۱۴ نسخه از کتاب‌های نفیس و نادر آن به کتابخانه سن پترزبورگ روسیه منتقل گردید. در سال ۱۳۱۴ ش. تعداد کتاب‌های باقی‌مانده به‌دستور وزارت معارف به تهران انتقال یافت.

در سال ۱۳۲۸ ش. کتابخانه‌ای عمومی با نام «قرائت‌خانه عمومی» با ۹۰۰ جلد کتاب جهت استفاده عموم، به‌ویژه معلمان، به‌همت معاون رئیس فرهنگ اردبیل تأسیس شد. در سال ۱۳۴۶ با تشکیل کتابخانه عمومی اردبیل، مجموعه قرائت‌خانه عمومی به این کتابخانه منتقل گردید، که با نام «کتابخانه عمومی شماره یک»، قدیم‌ترین کتابخانه عمومی در مرکز استان اردبیل به‌شمار می‌رود.

از آن پس، کتابخانه‌های دیگری در شهرهای استان تأسیس شد، از جمله: کتابخانه خلخال (تأسیس ۱۳۴۴)، و کتابخانه شهر گیوی (۱۳۴۵) (۱: ۴۹، ۵۰). علاوه بر این، تعداد ۲ واحد کتابخانه وقفی در دهه ۱۳۴۰ در شهرستان اردبیل موجود بوده که مییتوان از کتابخانه سید حمزه (با مجموعه ۱۲۰۰ جلد) و کتابخانه حسین صدر (تأسیس ۱۳۴۲، با مجموعه ۵۸۸ جلد) یاد کرد.

تا نیمه دوم سال ۱۳۷۸، در استان اردبیل ۳۳ واحد کتابخانه عمومی (با مجموعه ۲۴۲۳۰۷ جلد، ۵۸۷۰ عضو، و ۶۵ کارمند) فعالیت داشته که از این تعداد، بخشی (با مجموعه ۵۵۸۳ جلد و ۹۹۳۲ عضو) وابسته به جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی است.

همچنین، تعداد کتابخانه‌های مساجد استان در سال ۱۳۷۸، ۲۸ واحد بوده که با مجموعه‌ای در حدود ۳۰۰۰۰ جلد کتاب و ۳۷۶۰ عضو فعالیت داشته‌اند.

تا سال ۱۳۷۸، تعداد کتابخانه‌های کودکان و نوجوانان استان ۹ واحد (۷ واحد ثابت، ۱ واحد پستی، ۱ واحد سیّار) و مجموعه آن ۹۲۹۸۶ جلد و کارکنان آن ۱۷ نفر بوده‌است.[۵۱]

جاذبه‌های توریستی

موزه اردبیل

بقعه شیخ صفی‌الدّین اردبیلی، مسجد جامع اردبیل و مقبره شیخ امین الدّین جبرئیل از بناهای تاریخی مهمّ این شهر به شمار می‌روند. مضافاً این که دریاچه شورابیل (در داخل شهر)، دریاچه نئور، جنگل فندق‌لو، تله‌کابین جنگل فندقلو اردبیل،پیکره سنگی بابا داوود عنبران، شهر توریستی سرعین و دهکده سولان در زمره جاذبه‌های گردشگری مهم این شهر به حساب می آیند.

از دیگر آب‌های معدنی که اغلب مزین به زیبایی‌های بی‌نظیر طبیعی می‌باشند عبارت‌اند از: خلخال سویی، قطورسویی، دودو، ایلاندو (که بر اثر زلزله ویران شده‌است)، مشه سویی، شابیل، قینرجه، ویلادره، سردابه و... همچنین آبشارها و عوارض طبیعی دیدنی مانند آبشار نره‌گر در روستای اسبوی خلخال، آبشار شورشورنه عنبران، آبشار سردابه، دریاچه واقع در قله سلطان سبلان، روستای زیبای نمهیل و سواحل رود قزل اوزن، جاده فوق‌العاده زیبای خلخال به اسالم، مراتع وسیع دامنه سبلان [۵۲] روستای اناردر جاده اردبیل به مشکین شهر زادگاه مادر بابک خرمدین وقلعه مربوط به بابک خرمدین مبارز اردبیلی

هتل‌های اردبیل

نمایی از هتل لاله اردبیل(سرعین)

اردبیل به واسطه داشتن مناظربی نظیر طبیعی، شاید به جرات بتوان گفت رتبه نخست گردشگری درایران رادارا می‌باشد.اردبیل وسرعین به واسطه پذیرش گردشگر، میزبان مسافران تابستانی وزمستانی می‌باشد.درتابستان استفاده از مناطق خوش آب وهوای اردبیل ودرپاییزوزمستان به واسطه دارا بودن پیست اسکی آلوارس وآبگرمهای معدنی سرعین میزبان مسافران می‌باشد.لذا هتل‌های زیردرخدمت میهمانان می‌باشد:[۵۳]

  • مجتمع توریستی کوثراردبیل
  • هتل مهدی اردبیل
  • هتل سبلان ارردبیل
  • هتل شورابیل اردبیل
  • هتل نگین اردبیل
  • هتل دریا اردبیل
  • هتل شیخ صفی اردبیل
  • هتل آپارتمان اترک سرعین
  • هتل آپارتمان سپیدسرعین
  • هتل آپارتمان دنیز سرعین
  • هتل آپارتمان فانوس سرعین
  • هتل آپارتمان آنا
  • هتل آپارتمان تخت طاووس
  • هتل قصر سرعین
  • هتل لاله سرعین
ضمنا دو هتل ۵ ستاره دراردبیل دردست ساخت می‌باشد.[۵۴][۵۵]
+ نوشته شده در  جمعه هشتم دی ۱۳۹۱ساعت 17:45  توسط دکترمحمد علي هالو  | 

قاجار

اردبیل در این زمان، مخزن کالاهایی بوده که از تفلیس، دربند و باکو به تهران و اصفهان حمل می‌شد و بازارهای پررونقی داشت. استحکامات شهر متوسّط و شهر از نظر وجود ساختمان‌های خوب در مضیقه بود؛ تجارت این شهر نیز به سبب بندر آستارا، که در ۷۲ کیلومتری آن است، مهمّ بوده و شهر کاروان سراهای معتبر داشته‌است و بهترین صادرات آن خشکبار، قالی و پشم بوده‌است. در عهد فتحعلی شاه، بین ایران و روسیّة تزاری دو بار جنگ اتّفاق افتاد و چنان که از تواریخ بر می‌آید، این دوره یکی از ادوار مصیبت بار ایران بود و در جنگ‌های ممتدی که بین این دو کشور روی داد، جمع کثیری از مردم ایران و سکنة اردبیل به خاک سیاه نشست و قسمت اعظمی از خاک ایران یعنی قفقاز و ارمنستان با هفده شهر مهمّ و معروف آن‌ها به تصرّف روس‌ها در آمد.

وقتی که عبّاس میرزا از قشون روس شکست خورد، برای جمع آوری نیرو به تبریز آمد و به این خیال که زمستان مانع حملة روس‌ها خواهد شد، به تهیّة نفرات و فراهم کردن سلاح برای جنگ‌های بهاره پرداخت، لیکن ژنرال مدداف فرمانده روسی قره باغ از موقعیّت استفاده کرده، از رود ارس گذشت و راه تبریز پیش گرفت. عبّاس میرزا دستور داد که برای تأمین غذای شش ماهة اهالی تبریز اقدام کنند؛ زیرا قصد داشت از این شهر دفاع نماید. فرمانده روسی چون از این امر آگاه شد، به جای آن که نیروی خود را در محاصرة تبریز صرف کند، از راه مشگین شهر عازم تسخیر اردبیل گردید. قلعة اردبیل در این زمان فاقد نیروی کافی بود، زیرا آن‌ها را برای دفاع از حدود ارس اعزام داشته بودند. حاکم اردبیل، که اسکندر خان قاجار بود، متوجّه این نقص گردیده بود و به دفعات ضعف نیروی دفاعی شهر را به نایب السّلطنه اعلام کرده و حتّی خود برای عرض گزارش به تبریز رفته بود.

عبّاس میرزا به محض آن که از تصمیم فرمانده روسی اطّلاع یافت، فرزند خود جهانگیر میرزا را به اردبیل اعزام داشت و فوج شقاقی را به فرماندهی سلیمان خان گیلک در اختیار وی گذاشت تا به حفظ و حراست قلعه بپردازند. جهانگیر میرزا با عجله خود را به سراب و از آن جا با سه چهار دسته سرباز به اردبیل رسانید. این اوضاع مقارن با زمانی شد که فرمانده روسی به قره‌سو، در دو فرسخی اردبیل رسید، و چون از ورود نیروی امدادی برای دفاع از این شهر آگاه شد، به طرف مغان، که محل قشلاق احشام و ایلات عشایر بود، متوجّه گردید و آن‌ها را چاپیده با خود برد.

در سال ۱۲۴۶ هجری قمری، عبّاس میرزا نایب السّلطنه، که در عین حال والی آذربایجان بود، حکومت اردبیل را به دو فرزند خود داده و از این دوران است که نارین قلعة اردبیل به علّت استحکام آن، تبعیدگاه مخالفان حکومت گردید.

مشروطه

اردبیل در مشروطیّت ایران سهم بزرگی داشت. با پیشبرد مشروطه خواهی، اوّلین انجمن ولایتی اردبیل در سال ۱۳۲۶ هجری قمری، تشکیل گردید ولی با پیش آمدن استبداد صغیر، این قبیل مجامع عموماً بسته شد و جزء فعالیّت‌های زیرزمینی گردید و کسانی مثل ملّا امام وردی و مشهدی حسین آخوندزاده و میرزا محسن امام زاده و دیگران کشته شدند و چون محمّد علی شاه از سلطنت خلع گردید، جمعی از سران استبداد مانند خادم باشی، مبشّر، مؤتمن، مشیرالتجّار و غیر هم که برای تشکیل انجمن شهری به نارین قلعه دعوت شده بودند، در یکی از اتاق‌های آن جا تیرباران شدند. ولی دولت روسیه که با خلع محمد علی شاه مخالف بود، رحیم خان رییس طایفة جلبیانلو را در قراچه داغ با پول و سلاح مجهز کرد و او رؤسای سی و دو طایفة شاهسونان را که در منطقه وسیع ولایت اردبیل زندگی می‌کردند، با خود هم داستان کرده، اردبیل را محاصره کرد و شهر پس از بیست روز مقاومت در ۲۲ شوال ۱۳۲۷ ه.ق، سقوط کرد و بی رحمانه غارت شد.

حاج بابا خان اردبیلی سردار معروف مشروطه در جمع یاران خود

پس از این واقعه، دولت روسیّه به بهانة حفظ جان و مال اتباع خود، از طریق بندر آستارا در اردبیل نیرو پیاده کرد و در اندک زمانی این شهر را اشغال نمود. دولت مرکزی بیرم خان را برای تنبیه عشایر به اردبیل فرستاد و او اگرچه آنان را شکست داد و تنی چند از رؤسای آن‌ها را به اسارت در آورد، ولی به سبب حضور سپاهیان تزاری در اردبیل، که تا انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ میلادی در آن جا مستقر بودند، تنبیه کامل غارتگران میسّر نگردید. در جنگ بین الملل اوّل، که دامنة آن به ایران نیز کشیده شد، چندی هم سپاهیان عثمانی به این شهر درآمدند و فرقه‌ای به نام فرقة اتّحاد اسلامی به وجود آوردند. پس از انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ روسیّه، جمعی از جوانان کمونیست قفقاز از راه آستارا به اردبیل آمدند، لیکن طوایف اطراف جمع زیادی از آن‌ها را کشته، سلاح هایشان را به یغما بردند. قبل از کودتای ۱۲۹۹ شمسی، اردبیل به سبب خودسری عشایر شاهسون از لحاظ امنیّت وضع مساعدی نداشت. بعد از کودتا، دولت مرکزی در صدد تخته قاپو کردن آن‌ها برآمد و سرانجام موفّق به سرکوبی و جمع آوری سلاح‌های ایشان گردید و امنیّت به اردبیل بازگشت. حاج باباخان اردبیلی از مهمترین شخصیت های تاثیر گذار در تاریخ مشروطه میباشد.
[۳۷]

سفال اردبیل دردوره مفرغ

بررسی باستان شناسان بر روی ۱۲ قلعه و گورستان قدیمی اردبیل که قدمت آنها به دوره عصر آهن می‌رسد سبب کشف سفال‌هایی شد که بیانگر تداوم فرهنگی از عصر مفرغ جدید تا دوره اشکانی است.این سفال از لحاظ طرح و نقش بسیار شبیه به هم بوده که به سفال نوع اردبیل درتاریخ معروف شده‌است. بر اساس آن می‌توان تداوم فرهنگی نقوش سبک اردبیل را نشان داد. چرا که سبک و فرم سفال‌ها در ملی دوران‌های مختلف تغییر چندانی نکرده‌است.[۳۸]

گورستان‌های تاریخی

بررسی‌های انجام‌شده در چهار نوع گور تاریخی در منطقهٔ اردبیل، دوران عصر آهن I تا دوران عصر آهن III را به وضوح ترسیم می‌نماید. تقریباً هیچ کدام از این گورها سالم نیستند و به‌نظر می‌رسد در گذشته‌های بسیار دور مورد تاراج قرار گرفته‌اند. این نوع از گورستان‌ها را کورگان می‌نامند و در تمامی مناطق قفقاز و قفقاز جنوبی پراکنده هستند و به لحاظ سازه و معماری به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند. هرکدام دارای مشخصات خاصی هستند؛ ولی عملکرد تمام آن‌ها به یک گونه بوده‌است. گورستان‌های بررسی‌شده بین اردبیل و مشگین‌شهر قرار گرفته‌اند.[۳۸]

بقعه شیخ صفی الدّین اردبیلی

بقعة شيخ صفي- كه از بناهاي منحصر به فرد در ميان ساختمان‌هاي مذهبي است- شامل تعدادي از بناهاي دوره‌هاي مختلف است كه نخستين بار شاه طهماسب آن‌ها را به‌صورت مجموعة واحدي درآورد. بعدها شاه عباس باعث افزودن بناهاي مهم به اين مجموعه و اصلاحاتي در آن گرديد. اهميّت زياد اين اثر تاريخي به‌طور كلي در رابطه‌اي كه با سلسلة خاندان سلاطين صفويّه دارد جلوه‌گر مي‌شود. اسلاف شاهان صفويّه و همچنين شاه اسماعيل اوّل سرسلسلة اين خاندان در داخل اين مجموعة تاريخي به خاك سپرده شده‌اند. اين مجموعه از نظر معماري اسلامي داراي اهميّت فوق‌العاده است. هر يك از عمارات منفرد آن بي‌نظير مي‌باشد. اين امر در مورد خود مقبره كمتر صادق است تا در مورد نمازخانة مقابل آن. ضلعي كه مقابل حياط قرار گرفته مانند نماي كاخي ساخته شده است. طرح اين بنا در هنر شرق بيگانه به نظر مي‌رسد و بيشتر رنسانس را به خاطر مي‌آورد. ليكن جزييات يعني كاشيكاري، طرح‌ها، قاب، پنجره‌ها، مقرنسكاري‌ها، آجركاري‌ها كه با فاصله و بندهاي وسيع‌تري انجام گرفته هنر خالص شرقي است. بناهاي متعلّق به بقعة شيخ صفي عبارتند از: درب ورودي و حياط بزرگ- حياط كوچك يا دالان روباز- صحن بقعه- مسجد جنّت‌سرا- حياط مقابر- شهيدگاه- چلّه‌خانه. قسمت‌هاي اصلي بقعه عبارتند از: «رواق يا قنديلخانه- مقبرة شيخ صفي- مقبرة شاه اسماعيل صفوي- حرمخانه- چيني‌خانه». بقعة شيخ صفي‌الدّين از نظر كاشيكاري و تزيينات از زيباترين ابنية تاريخي دورة صفوي محسوب مي‌شود[۳۹]. مجموعه بناهای مذهبی شیخ صفی یکی از شاهکارهای هنری و معماری دورۀ اسلامی ایران است که از لحاظ تزیینات کاشی کاری معرّق و کتیبه های زیبا در خور توجّه می باشد [۴۰]. مناظر تزیینی مجموعۀ بناهای مذهبی شیخ صفی چه از داخل و چه از خارج شامل نقّاشی، گچ بری، قطارسازی و مقرنس کاری با رنگ طلایی می باشد که بسیار زیباست. این مجموعۀ مذهبی که بر فراز یک بنای متعلّق به عصر مغول ساخته شده است، به درستی معلوم نیست که در چه زمانی تکمیل و توسعه یافته است [۴۱].

مقبره شیخ امین الدّین جبرئیل

مقبره شیخ امین الدّین جبرئیل

مقبرة شيخ امين‌الدين جبرييل از جمله بهترين نمونة مقابر گستردة معماري اسلامي ايران محسوب مي‌شود كه سادگي و موزون بودن اجزاي آن و سرانجام تزيين فوق‌العاده در سطوح داخلي اين بنا، آن را در زُمرة شاهكارهاي معماري دورة صفويه قرار داده است. اين مقبره يك بنايي است كه به طور نامساوي از دو قسمت تشكيل يافته، يك عمارت چهارگوش مركزي و يك مقصوره مانند پنج ضلعي در جلو. اضلاع اين بنا كه بر روي شالودة سنگي قرار گرفته داراي تاق‌نماهاي نوك تيزي است. برجي كه شبيه برج مقبره‌اي شيخ صفي است احتمالاً مربوط به قرن هشتم/چهاردهم م است كه شيخ صدرالدين موسي پسر دوم شيخ صفي آن را ساخته است، اما عمارتي كه بر روي شالودة اطراف بناي اصلي قرار گرفته، در زمان‌هاي بعد يعني همزمان با بقعة شيخ صفي در اوايل قرن دهم/شانزدهم م بنا گرديده است. اين مقبره در وسط محوطة محصور وسيعي واقع شده و از قسمت‌هاي زير تشكيل يافته است: حصار، حياط بقعه، ايوان جلوبنا، رواق، بناي اصلي بقعه، حجرات و غرفه‌ها[۴۲].

مسجد جمعه اردبيل

مسجد جمعه، كه تحت شمارة 248 در تاريخ 28 خرداد ماه سال 1315 جزو آثار ملّي به ثبت رسيده، در قسمت شمال شرقي اردبيل و بر فراز تپّه اي بلند و در ميان گورستاني مرتفع، حدّ فاصل كوچه‌هاي عبدالله شاه و پيرشمس‌الدّين قرار گرفته است. [۴۳].

بر طبق رواياتي كه در محلّ وجود دارد، مسجد جمعه دقيقاً بر جاي يك بناي پيش از اسلام برپاشده و چنين تصوّر مي شوئ كه محلّ آن آتشگاهي بوده كه در صدر اسلام، همزمان با روي آوردن مردم به دين اسلام، به مسجد تبديل شده است. [۴۴]. "اين مسجد در شرق شهر و روي يك بلندي كوچك قرار دارد و جهت استفادة نمازگزاران به قسمت هاي كوچك تقسيم شده؛ بخش اصلي كه زير گنبد قرار گرفته (گنبدخانه) به قدر كفايت بزرگ است و گرداگرد آن ديواره‌اي است كه رفته‌رفته به شكل ناقوس درآمده است. در جلوي مسجد نيز يك چشمه قرار دارد. [۴۵].

این بنا براي نخستين بار در قرن پنجم هجري قمري، احتمالاً بر روي ويرانه هاي يك بناي زمان ساساني ساخته شده، و در آن زمان از يك شبستان گنبد دا رمربّع و تالار تاق دار بلند مركّب بوده است. وقتي كه مغولان در سال 1217 ميلادي شهر اردبيل را نابود كردند، به مسجد جمعه آسيب فراوان وارد آمد و گنبد آن در سال 650 هجري قمري دوباره ساخته شد و در آن زمان بعضي قسمت هاي آن با گچ پوشيده و بندكشي كاذب و توپي روي آن نقش گرديد. در اواسط قرن هشتم هجري قمري، شبستان گنبد سفيدكاري شده و محراب گچي ساخته شد و روي آن با نقّاشي تزيين گرديد. عناصري كه [در مسجد جمعه] از قرن هشتم [هجري قمري] وجود دارد، شامل پوشش گچي سختي است كه سطوح ديوار داخلي اتاق گنبد را پوشانيده و محراب مقرنس و تزيينات ديگر نقّاشي شده است. نماي تاق هاي گوشه اي و نغول مدوّر و تزيينات ديوارهاي تحتاني تزيين شده و طرح هاي آن به رنگ نيلي است كه با الگو انداخته شده است. تزيينات مزبور شبيه تزيينات داخلي مقبرة اولجايتو و برج ابرقو است، ولي در مسجد جمعة اردبيل طرح ها دقيق تر و ظريف تر و محدود به نواحي معيّن است. [۴۶].

جمعه مسجد از نظر پلان در رديف مساجد با تركيب چهار تاق و ايوان قرار مي‌گيرد. اين تركيب در قرون اوليه اسلامي به شكل چهار تاق بوده است كه در مسير تكامل خويش به صورت كنوني در آمده است. در زمان سلجوقيان اين تركيب چهار تاق در سمت عقب و ايوان در سمت جلو متداول و معمول شد. بدون ترديد مساجد با تركيب چهار تاق و ايوان، كه در عصر اسلامي در معماري جاي گرفتند ملهم از آتشكده‌هاي عصر ساساني بوده‌اند. [۴۷].

اولین شهر لوله‌کشی‌شده آب

اردبیل، اولین شهر ایران از لحاظ لوله کشی آب شرب می‌باشد. تاریخ این لوله کشی احتمالا به دوره صفوی معطوف می‌گردد. بطوریکه آثار آن درحفاریهای صورت پذیرفته شده موجود می‌باشد[۴۸][۴۹][۱۴][۵۰]

تاریخچه کتابخانه در اردبیل

کتابخانه مرکزی اردبیل

نخستین کتابخانه در اردبیل در قرن ۸ ق. به‌همت شیخ صدرالدین موسی، فرزند شیخ صفی‌الدین اردبیلی، در جوار آرامگاه پدرش جهت استفاده عموم ایجاد شد. پس از کتابخانه آستان قدس رضوی، کتابخانه اردبیل قدیم‌ترین و غنی‌ترین کتابخانه ایران به‌شمار میرفت . شیخ صفی‌الدین اردبیلی به سال ۷۰۰ ق. جانشین شیخ زاهد گیلانی گردید و خانقاهی برای مریدانش ترتیب داد و کتابخانه‌ای نیز بنیان نهاد که پس از مرگ او، کتابخانه همچنان مجمع مریدان بود. مخصوصاً پس از تشکیل سلسله صفویه (۹۰۷ ق.)، به کتابخانه و آرامگاه شیخ توجه بیشتری شد به‌حدّی که شاه عباس اول صفوی (۹۹۶-۱۰۳۸ ق.) در سنه ۱۰۱۷ ق. کتاب‌های گرانبهایی به آنجا وقف کرد.

آدام اولئاریوس که به سال ۱۰۴۷ ق./ ۱۶۳۷ م. از این کتابخانه بازدید کرده، می‌نویسد که اکثر کتاب‌های خطی آنجا از نظر هنر و درونمایه در دنیا بی‌نظیرند... .

جیمز موریه انگلیسی این کتابخانه را به سال ۱۲۲۷ ق./ ۱۸۱۲ م. در حالی‌که کتاب‌ها بر روی هم انباشته شده بود، دیده‌است. در جنگ دوم ایران و روس (۱۲۴۱-۱۲۴۳ق.)، این کتابخانه به‌عنوان غنیمت جنگی نصیب روس ها گردید و تعداد ۱۱۴ نسخه از کتاب‌های نفیس و نادر آن به کتابخانه سن پترزبورگ روسیه منتقل گردید. در سال ۱۳۱۴ ش. تعداد کتاب‌های باقی‌مانده به‌دستور وزارت معارف به تهران انتقال یافت.

در سال ۱۳۲۸ ش. کتابخانه‌ای عمومی با نام «قرائت‌خانه عمومی» با ۹۰۰ جلد کتاب جهت استفاده عموم، به‌ویژه معلمان، به‌همت معاون رئیس فرهنگ اردبیل تأسیس شد. در سال ۱۳۴۶ با تشکیل کتابخانه عمومی اردبیل، مجموعه قرائت‌خانه عمومی به این کتابخانه منتقل گردید، که با نام «کتابخانه عمومی شماره یک»، قدیم‌ترین کتابخانه عمومی در مرکز استان اردبیل به‌شمار می‌رود.

از آن پس، کتابخانه‌های دیگری در شهرهای استان تأسیس شد، از جمله: کتابخانه خلخال (تأسیس ۱۳۴۴)، و کتابخانه شهر گیوی (۱۳۴۵) (۱: ۴۹، ۵۰). علاوه بر این، تعداد ۲ واحد کتابخانه وقفی در دهه ۱۳۴۰ در شهرستان اردبیل موجود بوده که مییتوان از کتابخانه سید حمزه (با مجموعه ۱۲۰۰ جلد) و کتابخانه حسین صدر (تأسیس ۱۳۴۲، با مجموعه ۵۸۸ جلد) یاد کرد.

تا نیمه دوم سال ۱۳۷۸، در استان اردبیل ۳۳ واحد کتابخانه عمومی (با مجموعه ۲۴۲۳۰۷ جلد، ۵۸۷۰ عضو، و ۶۵ کارمند) فعالیت داشته که از این تعداد، بخشی (با مجموعه ۵۵۸۳ جلد و ۹۹۳۲ عضو) وابسته به جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی است.

همچنین، تعداد کتابخانه‌های مساجد استان در سال ۱۳۷۸، ۲۸ واحد بوده که با مجموعه‌ای در حدود ۳۰۰۰۰ جلد کتاب و ۳۷۶۰ عضو فعالیت داشته‌اند.

تا سال ۱۳۷۸، تعداد کتابخانه‌های کودکان و نوجوانان استان ۹ واحد (۷ واحد ثابت، ۱ واحد پستی، ۱ واحد سیّار) و مجموعه آن ۹۲۹۸۶ جلد و کارکنان آن ۱۷ نفر بوده‌است.[۵۱]

جاذبه‌های توریستی

موزه اردبیل

بقعه شیخ صفی‌الدّین اردبیلی، مسجد جامع اردبیل و مقبره شیخ امین الدّین جبرئیل از بناهای تاریخی مهمّ این شهر به شمار می‌روند. مضافاً این که دریاچه شورابیل (در داخل شهر)، دریاچه نئور، جنگل فندق‌لو، تله‌کابین جنگل فندقلو اردبیل،پیکره سنگی بابا داوود عنبران، شهر توریستی سرعین و دهکده سولان در زمره جاذبه‌های گردشگری مهم این شهر به حساب می آیند.

از دیگر آب‌های معدنی که اغلب مزین به زیبایی‌های بی‌نظیر طبیعی می‌باشند عبارت‌اند از: خلخال سویی، قطورسویی، دودو، ایلاندو (که بر اثر زلزله ویران شده‌است)، مشه سویی، شابیل، قینرجه، ویلادره، سردابه و... همچنین آبشارها و عوارض طبیعی دیدنی مانند آبشار نره‌گر در روستای اسبوی خلخال، آبشار شورشورنه عنبران، آبشار سردابه، دریاچه واقع در قله سلطان سبلان، روستای زیبای نمهیل و سواحل رود قزل اوزن، جاده فوق‌العاده زیبای خلخال به اسالم، مراتع وسیع دامنه سبلان [۵۲] روستای اناردر جاده اردبیل به مشکین شهر زادگاه مادر بابک خرمدین وقلعه مربوط به بابک خرمدین مبارز اردبیلی

هتل‌های اردبیل

نمایی از هتل لاله اردبیل(سرعین)

اردبیل به واسطه داشتن مناظربی نظیر طبیعی، شاید به جرات بتوان گفت رتبه نخست گردشگری درایران رادارا می‌باشد.اردبیل وسرعین به واسطه پذیرش گردشگر، میزبان مسافران تابستانی وزمستانی می‌باشد.درتابستان استفاده از مناطق خوش آب وهوای اردبیل ودرپاییزوزمستان به واسطه دارا بودن پیست اسکی آلوارس وآبگرمهای معدنی سرعین میزبان مسافران می‌باشد.لذا هتل‌های زیردرخدمت میهمانان می‌باشد:[۵۳]

  • مجتمع توریستی کوثراردبیل
  • هتل مهدی اردبیل
  • هتل سبلان ارردبیل
  • هتل شورابیل اردبیل
  • هتل نگین اردبیل
  • هتل دریا اردبیل
  • هتل شیخ صفی اردبیل
  • هتل آپارتمان اترک سرعین
  • هتل آپارتمان سپیدسرعین
  • هتل آپارتمان دنیز سرعین
  • هتل آپارتمان فانوس سرعین
  • هتل آپارتمان آنا
  • هتل آپارتمان تخت طاووس
  • هتل قصر سرعین
  • هتل لاله سرعین
ضمنا دو هتل ۵ ستاره دراردبیل دردست ساخت می‌باشد.[۵۴][۵۵]
+ نوشته شده در  جمعه هشتم دی ۱۳۹۱ساعت 17:44  توسط دکترمحمد علي هالو  | 

کشف تاریخ ۴۰ هزار ساله اردبیل

کشفیات اخیر در خصوص تاریخ اردبیل در منطقه مرادلو اردبیل نشان از کشف تاریخ ۴۰ هزار ساله در اردبیل را به اثبات می‌رساند.محوطه شامل بیش از یکصد تخته سنگ مزین به نقوش صخره‌ای بوده که با بررسی و مطالعه هر یک از آنها زوایای پنهانی از نحوه زندگی و استقرار بشر در این منطقه از کشور نمایان خواهد شد.[نیازمند منبع]

یکی از کارشناسان باستان‌شناسی اردبیل گفت: نقوش خمره‌ای یا همان سنگ نگاره‌ها کهن‌ترین آثار هنری بر جای مانده از بشر هستند که قدمت برخی از آنها به ۴۰هزار سال قبل برمی گردد.[نیازمند منبع]

باستان‌شناسی اردبیل

منطقه اردبیل حداقل از هزاره ششم قبل از میلاد مسکونی بوده‌است. براساس پژوهش، سراسر منطقه از تپه‌های باستانی پوشیده شده‌است. کاوش‌های مقدماتی در برخی از نواحی اردبیل به ویژه در قسمت‌های شمالی و شرقی آن نشان می‌دهد که اردبیل از کانون های مهم فرهنگ مگالی تیک یا سنگ افراشتی بوده‌است. مردم مگالی تیک شرق آذربایجان که ماهیت قومی آن ها می‌باید از عناصر کاسی و هوری بوده باشد، ده ها اثر مگالی تیک پرارزش از خود به یادگار گذاشته‌اند. کشفیات اخیر در محوطه باستانی شهر یئری مشکین شهر، پرتو تازه‌ای به تمدن و فرهنگ هشت هزارساله اقوام ساکن در اردبیل و اطراف آن افکنده‌است و انتشار نتیجه کشفیات می‌تواند ارتباط تمدن و فرهنگ مگالی تیک اردبیل را با دیگر مناطق ایران و آذربایجان تاریخی و قفقاز و شرق آسیای صغیر مشخص کند. تصاویر هیکل‌های سنگی شهر یئری با تصاویر هیکل‌ها و سرهای آدمیانی که برروی اجاق‌های نعل اسبی ایغدیر (ایگدیر درشمال شرقی ترکیه در نزدیکی مرز ایران و ارمنستان) نقش بسته، شباهت تام دارد.آثار یافت شده درموزه باستان شناسی اردبیل قرار دارند.[۱۸][۱۹]

اردبیل درعصر مفرغ

آثار به‌دست‌آمده در حفاری‌های صورت گرفته در اردبیل، نشان از حیات در دوره مفرغ را به‌اثبات می‌رساند. آثار به‌دست‌آمده شامل شمشیرهای مسی، خنجرهای مختلف، تیر و سرنیزه، حلقه برای گرفتن زه کمان و تیردان‌های مسی، از نوع تبری که در لرستان پیدا شده و باستان‌شناسان، تاریخ آن را قریب سه‌هزارسال قبل ازمیلاد معین کرده‌اند، در ناحیه اردبیل نیز پیداشده‌است؛ چون این اشیا ازمفرغ‌های به‌دست آمده لرستان ساده‌ترند، این امر قدمت اردبیل را فراتر هم می‌برد.باستان‌شناسان در یکی از گورها تعدادی مهره عقیق، لاجورد، شیشه، یک دکمه طلا و سفال به دست آورده‌اند.[نیازمند منبع]

درضمن حفاری در تپه نادری اردبیل، باستان شناسان موفق شدند، بقایای معماری عصر مفرغ را به دست آورند.این بقایا از دوره‌های عصر آهن ۲ و ۳ و نمونه‌هایی از دوره‌های اشکانی، ساسانی، سلجوقی و اوایل دوره اسلامی می‌باشند.این نوع معماری بسیار شناخته شده و در تمام دنیا به ویژه در معماری شرق ترکیه بسیار دیده شده‌است.

شهر یئری-65 کیلومتری اردبیل

دردیگرکاوش ها درمنطقه گیلوان اردبیل مواردی به شرح ذیل کشف گردیده‌اند:

  • دو گور مربوط به دوره عصر مفرغ جدید (حدود سال ۱۶۰۰ پیش از میلاد)
  • یک گور مربوط به عصر آهن (حدود سال‌های ۱۲۰۰ تا ۱۵۰۰ پیش از میلاد)
  • چهار گور مربوط به دوره هخامنشی
  • ۹۹ گور مربوط به عصر آهن (سال‌های ۲۲۰۰ تا ۲۸۰۰ پیش از میلاد)

موضوع قابل توجه در گورهای عصر آهن تدفین‌های دسته جمعی است که در گورهای این عصر بی نظیر است که این موضوع نشان از همان تداوم فرهنگی از عصر مفروغ جدید تا عصر آهن است.سازه‌های گورهای گیلوان از نوع سازه‌های چاله‌ای است و تدفین اسکلت‌ها به صورت چمباتمه‌ای انجام شده‌است. جهت قرار گیری سر این اسکلت‌ها نشان دهنده این مطلب است که: اجسادی که در صبح دفن شده‌اند سرشان به طرف شرق و آن‌هایی که در ظهر دفن شده‌اند، سرشان به طرف جنوب بوده‌است.

از اشیایی که همراه با اسکلت‌ها به دست آمده می‌توان به: خنجر، سرنیزه و پیکان در گور مردان و سنجاق سینه، مهره‌های تزئینی، پولک و ... در گور زنان اشاره کرد.[۲۰][۱۴][۲۱][۲۲][۲۳][۲۴]

اردبیل در سده های اوّلیّه دوران اسلامی

اردبیل در زمان حمله اعراب مقرّ مرزبان آذربایجان بوده و حذیفه بن یمان، سردار عرب آن را در سال ۲۲ه.ق./۶۴۳.م، به صلح گشود. در این دوره، اردبیل مرکز آذربایجان بود و از میانه تا باجروان در کنار رود ارس و شهر شیز نزدیک مراغه جزو این ایالت محسوب می‌شد. پس از چندی حذیفه به دستور عمر بن خطّاب عزل شد و عتبه بن فرقد به جای او منصوب گشت. در زمان او، مردم اردبیل علیه اعراب شورش کردند. عتبه بن فرقد چون به اردبیل رسید با شورشیان جنگید و بر آن‌ها پیروز شد و غنایم بسیاری از آن‌ها گرفت.

در زمان خلافت امام علی (ع)، ولایت آذربایجان نخست با سعید بن ساریه خزاعی و سپس با اشعث بود. در زمان ولایت اشعث، اکثر مردم آذربایجان اسلام آورده بودند و قرآن می‌خواندند. او گروهی از اعراب اهل عطا و کسانی که از بیت‌المال حقوق سالانه می‌گرفتند را در اردبیل سکونت داد و به آنان دستور داد که مردم این سامان را به اسلام دعوت کنند. اشعث، اردبیل را پایتخت خود ساخت و در مدّت حکومت او اردبیل آباد شد. به دستور وی مسجدی در اردبیل بنا کردند و این مسجد بعدها توسعه یافت.

هنگامی که سپاهیان عرب در آذربایجان و اردبیل بودند، عشیره‌های عرب از کوفه، بصره و شام به آن جا روی آوردند. اینان هر چه قدر توانستند، برای خود زمین به دست آوردند و گروهی از ایشان زمین‌های ایرانیان را خریدند و عدّه‌ای از زارعین نیز برای حفظ خود، زمین‌ها را به آنان سپردند و خود، کشاورز آنان شدند. [۲۵]

در سال ۱۰۷ هجری قمری، یعنی در زمان هشام بن عبدالملک خلیفه اموی، خزرها ازراه دربند گذشته به استان بیلقان در کنار رود ارس حمله بردند و سپس از ارس گذشته به سوی ایران عازم شدند و تمام آذربایجان را گرفته، غارت کردند و اردبیل را ویران ساختند. خزرها همه مردان بالغ شهر را کشتند و زن و فرزندان آنان را به اسیری بردند.

در آن زمان، سه هزار تن مسلمان در اردبیل سکونت داشتند. در اواخر قرن دوّم هجری، که آذربایجان همچنان به دست خلفای بغداد اداره می‌شد، یک نهضت مذهبی و اشتراکی به نام خرمدینان پدید آمد. [۲۶]

خرمدینان جمعی از مردم ایران بودند که بر اثر فشار اعراب و سختی‌های زندگی در صدد ترویج آیین مزدک برآمدند و تشکیلات وسیعی را در ایران به وجود آوردند. {{صفری، 1350: 1/ 32} بابک خرمدین در حدود سال ۲۰۱ هجری قمری، به پیشوایی خرمدینان رسید و در اردبیل و حوالی آن مدّت ۲۲ سال مبارزه او با دولت عبّاسی طول کشید. [۲۷]

پیرامون علّت نام گذاری این نهضت به خرمّدینان، برخی از دانشمندان معتقدند که چون بابک از روستایی به نام خرّم در نزدیکی اردبیل برخاسته بود، از این جهت طرفداران وی به خرّمیان و یا خرّمدینان معروف گشته‌اند و خواجه نظام الملک می‌گوید که خرّمدین از خوردین گرفته شده و بدان جهت این طایفه به خرّمدین شهرت یافته‌اند. [۲۸]

اردبیل در دورهٔ سلجوقیان

در اواخر عهد سلجوقیان که مصادف با قدرت یافتن دولت گرجستان بود، اردبیل از حملات گرجیان آسیب بسیار دید و در ۶۰۵ه.ق، /۱۲۰۹م. غارت شد و گفته‌اند که دوازده هزار تن از مردم آن کشته شدند. [۲۹] حمله گرجیان از حوادث ناگوار این عهد است. گرجیان در این دوران، که مدّت آن در کتاب‌ها متجاوز از یک قرن نوشته شده، بلای بزرگی برای مسلمانان آذربایجان به ویژه اردبیل بودند و از قتل و آزار آنان خودداری ننمودند. شهرها و روستاها را ویران کردند، مردم بی گناه بسیاری را کشتند. حتّی در اردبیل به انتقام سوخته شدگان نخجوان، جمعی را در آتش انداخته و سوزانیدند و از هیچ گونه رفتار ناشایست روی برنتافتند. [۳۰]

سراسرنمای نقشه ایران در ۱۸۱۴میلادی.موقعیت جغرافیایی اردبیل

اردبیل در دوره ایلخانان

اردبیل اندکی بعد از هجوم گرجیان، به دست مغولان فتح و غارت شد. چنگیز در سال ۶۱۶ هجری قمری، به ایران حمله کرد و چون سلطان محمّد خوارزمشاه شکست خورد و فراری شد، ولایات ایران یکی پس از دیگری در مقابل این سیل خروشان تاب مقاومت نیاورده، سقوط نمودند. پس از حملهٔ چنگیز خان به ماوراءالنهر و خراسان، یمه و سبستای، دو تن از سرداران مغول به دنبال سلطان محمّد خوارزمشاه و تعقیب کسان او، شهرهای ایران را به باد غارت و ویرانی دادند. لشکریان مغول بین سال‌های ۶۱۷ و ۶۱۸ هجری قمری، به آذربایجان رسیدند. مردم تبریز انقیاد کردند و نجات یافتند. امّا مردم اردبیل مقاومت کردند و دوبار سپاه مغول را عقب راندند، ولی سرانجام مدافعین شهر ضعیف تر گردیده و در نتیجه، شهر اردبیل به دست مغول افتاد و با خاک یکسان گردید و از سکنه بی شمار آن، جز آن‌هایی که قبلاً فرار کرده بودند، کسی زنده نماند. ولی به زودی اردبیل پس از این واقعه، باز رونق از سرگرفت. در اوایل قرن هشتم هجری قمری، که حمدالله مستوفی از اردبیل دیدن کرده، توابع آن را صد پارچه و حقوق دیوانش را پانصد هزار دینار نوشته‌است. [۳۱] در عهد ایلخانان مغول، تبریز ترقّی بسیار کرد و به جای اردبیل، مرکز آذربایجان شد، اما با ظهور شیخ صفی‌الدین اردبیلی سردودمان خاندان صفوی، اردبیل دارالارشاد شد و در زمان شاهان صفوی اهمیّتی نوین یافت. [۳۲]

اردبیل در دوره صفویان

تصویر شاه اسماعیل صفوی توسط نقاش ونیزی
آرم پادشاهان صفوی-موزه صفویه شناسی اردبیل

شاه اسماعیل یکم صفوی قیام مؤثر خود را بر ضد امیران آق قویونلو به سال ۹۰۷ از هجری قمری، اردبیل آغاز کرد ولی پایتخت خود را به تبریز انتقال داد. با وجود این، اردبیل به سبب آن که مدفن شیخ صفی الدّین بود، پایتخت معنوی شاهان صفوی به شمار می‌رفت و از تقدس و احترام خاصّی بهره مند بود. [۳۳] شاهان صفوی هرگاه که فرصتی به دست می‌آوردند، برای زیارت قبر جدّ خود به آن جا می‌رفتند. شاه عبّاس بزرگ از نیم فرسنگی شهر، چکمه و پاپوش از پا در می‌آورد و با پای برهنه، پیاده به زیارت آرامگاه جدّش می‌شتافت. [۳۴]

نقشه پادشاهی صفویه
موقعیت اردبیل در دوره صفویه

شهر اردبیل در عهد صفویّه به حدّ اعلای ترقّی خود رسید. مردم اردبیل تا قرن هشتم هجری قمری، شافعی مذهب بودند. امّا در قرن نهم هجری قمری، در زمان خواجه علی معروف به سیاهپوش نهضت تشیّع در اردبیل بروز کرد و در اواسط این قرن بود که مریدان شیخ صفی به عنوان جهاد مذهبی به کشورهای مجاور، داغستان و چرکسان و گرجستان حمله می‌بردند. سرانجام همین نهضت تشیّع موجب تشکیل دولت جدید صفوی گردید. اردبیل در زمان سلطان جنید، جدّ شاه اسماعیل اوّل در شمار شهرهای محترم و مقدّس شیعیان مانند مکّه، نجف، مشهد و کربلا در آمد. [۳۵] در دورة صفوی، اردبیل دارالامان و بست و پناهگاه مجرمان بود و شاه عبّاس در شعبان ۱۰۱۴ هجری قمری، فرمانی صادر کرد که اردبیل که به وسیله امیر تیمور گورکان دارالامان اعلام شده بود، همچنان دارالامان باقی بماند. نام اردبیل در جنگ‌های ایران و عثمانی مکرّر آمده‌است. شاه تهماسب دوّم پس از فتح تبریز به دست ترکان عثمانی، از آنجا به اردبیل و سرانجام به قزوین و تهران گریخت. آذربایجان موقّتاً زیر فرمان ترکان عثمانی قرار گرفت ولی نادر شاه، عثمانیان را در سال ۱۱۴۲ هجری قمری، بیرون راند و چند سال بعد در مغان تاج گذاری کرد و تشریفات این تاج گذاری در اردبیل به عمل آمد. بعد از انقراض صفویّه، اردبیل اهمیّت و اعتبار اوّلیّة خود را از دست داد و در این امر، خواست نادر شاه اثر مستقیم داشت، زیرا که او از صوفیان و شیخاوندان صفوی اردبیل بیم داشت و از هر اقدامی که موجب تضعیف آن‌ها می‌شد، خودداری نمی‌نمود و برای از بین بردن علاقه مندان مؤثّر خاندان شیخ صفوی همواره تلاش می‌نمود.

در جنگ‌های ایران و روس، اردبیل به صورت آمادگاهی برای تهیّه نیازمندی‌های سپاه اردبیل و ایران در آمد و نارین قلعة معروف، که در زمان خود از قلاع مهمّ و معتبر ایران بود، به وسیله افسران فرانسوی همراه ژنرال گاردان مرمّت یافت و در پایان جنگ‌های مذکور نیز این قلعه پناهگاهی برای قشون ایران گردید. در این دوره، اردبیل مستقیماً در جبهة جنگ قرار نگرفت ولی در جنگ‌های ۴- ۱۲۴۲ هجری قمری، پاسکوویچ سردار روسی اردبیل را تسخیر و موقتاً اشغال کرد و قسمت عمدة کتابخانه معروف بقعة شیخ صفی الدّین به سن پطرزبورگ حمل شد و در موزه ارمیتاژ جای گرفت. در زمان ناصرالدّین شاه قاجار، در بقعه تعمیراتی شد و بقیّه کتابخانه آن را به تهران حمل کردند. شهر اردبیل در دوره قاجاریّه رونق و شکوه دوره صفویّه را نداشت و حوادث پس از انقراض صفویّه، آسیب فراوان به این شهر وارد کرد. امّا بعد از صفویّه نیز مردم ایران مخصوصاً شیعیان به اردبیل اهمیّت بسیار می‌دادند و تا اواخر قاجاریّه به زیارت این مقبره می‌رفتند.[۳۶]

قاجار

+ نوشته شده در  جمعه هشتم دی ۱۳۹۱ساعت 17:44  توسط دکترمحمد علي هالو  | 

اردبیل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: شرقی′۱۷°۴۸ شمالی′۱۵°۳۸ (نقشه)

اردبیل

Sheikh-safi.jpg

Red pog.svg
اردبیل
Iran location map.svg
°۴۸٫۳۰شرقی °۳۸٫۲۵شمالی
اطلاعات کلی
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان اردبیل
شهرستان اردبیل
بخش مرکزی
نام(های) دیگر دارالارشاد، دارالملک، دارالعرفان، دارالامان و شهر مقدس
نام(های) قدیمی آرتاویل
مردم
جمعیت 564٬365 نفر
زبان‌ گفتاری ترکی آذربایجانی
مذهب شیعه
جغرافیای طبیعی
مساحت ۱۱۰۸۱
ارتفاع از سطح دریا ۱٬۵۰۰ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۸۷/ ۱۴+
اطلاعات شهری
شهردار صديف بدري
ره‌آورد قالی
پیش‌شماره تلفنی ۰۴۵۱
وبگاه http://www.eardabil.ir/http://ardabil.ostan-ar.ir

اَردَبیل دربارهٔ این پرونده تلفظ راهنما·اطلاعات (پارسی باستان: آرتاویل)[۱] یکی از شهرهای ایران و مرکز استان اردبیل در شمال غربی کشور است. اردبیل یکی از پرآوازه‌ترین نقاط این سرزمین جاویدان است که در میهن عزیزمان ایران واقع شده، امّا در طول تاریخ بسیار طولانی خود، غالبا در مرکز دایرۀ سیاست و اقتصاد روز کشور قرار داشته و دفعات متعدّد حتّی مسیر تاریخ ایران را دگرگون ساخته است [۲].

اشتهار و اهمیّت اردبیل تنها از آن جهت نیست که چند تن از پادشاهان ایران آن شهر را قرارگاه خود ساختند، بلکه از آن لحاظ است که سر حلقه فرقه صفویّه، شیخ صفی‌الدین اردبیلی، از این جا برخاست و در همین جا به خاک سپرده شد.

با ظهور شیخ صفی‌الدّین و خاندان صفوی، اردبیل اعتبار ویژه‌ای یافت، به طوری که این شهر در زمان تیمور، دارالارشاد و در زمان سلاطین صفوی با عنوان دارالامان از جایگاه خاصّ سیاسی، اجتماعی و فرهنگی برخوردار گردید. حکومت صفوی بسیاری از هرج و مرج‌ها را که در ایران وجود داشت، برانداخت و یک حکومت دینی و مذهبی را پایه گذاری کرد که به گفته بسیاری از کارشناسان تاریخ، تشکیل دولت یکی از مهم ترین وقایع تاریخ ایران به شمار می‌آید.

واژۀ اردبيل واژه‌ای اوستایی است که از دو کلمه آرتا ( مقدّس) و ويل (شهر) به معنی شهر مقدّس ترکيب شده است. وسعت اين شهرستان ۳۸۱۰ کيلومتر مربّع است و چهرۀ عمومی شهرستان اردبيل متأثّر از ارتفاعات کوهستان‌های سبلان، تالش و بزغوش است که اين عوامل طبيعی سبب محصور شدن آن شده‌اند. اردبيل از مناطق با اهميّت ايران به شمار می‌آيد و دارای آثار و ابنیّه تاريخی و جاذبه‌های طبيعی بسيار زيادی است.

این شهر همچنین مرکز شهرستان اردبیل است. اردبیل از شهرهای باستانی و تاریخی ایران است. این شهر در نزدیکی مرز جمهوری آذربایجان قرار گرفته‌است و دارای ارتفاع زیادی است و از سردترین شهرهای ایران محسوب می‌گردد که جاذبه‌های طبیعی زیادی دارد. این شهر در ۲۱۹ کیلومتری تبریز و ۵۹۱ کیلومتری تهران واقع شده‌است.

محتویات

جغرافیا

دهانه مخروطی شکل قله سبلان-عروس کوههای ایران

شهر اردبیل در ارتفاع ۱۵۰۰متری از سطح دریا و در میان کوه‌های تالش و سبلان واقع در رشته‌کوه البرز در شمال غرب فلات ایران جای گرفته و دارای زمستان‌های سرد و تابستان‌های معتدل است.[۳][۴][۵]

مردم

پوشش اصیل بانوان آذربایجانی

جمعیت این شهر براساس سرشماری سراسری سال ۱۳۸۵ ایران، برابر با ۴۱۲٬۶۶۹ نفر است. زبان مردم شهر اردبیل ترکی آذربایجانی است. مذهب اکثر مردم این شهر، اسلام (شیعه دوازده‌امامی) هستند. هم‌چنین مسیحیان شهر که اغلب ارمنی بوده‌اند در دهه‌های گذشته مهاجرت نموده‌اند.[۶][۷][۸]

وجه تسمیه

غالب صاحب‌نظران نام قدیمی شهر را «آرتاویل» و از ریشهٔ اوستایی می‌دانند. این نام از ترکیب دو کلمه «آرتا» (به‌معنی مقدّس که در فارسی میانه تبدیل به «ارد» شده‌است و در کلماتی نظیر اردشیر آمده‌است) و «ویل» به معنی "ناحیه" تشکیل شده‌است. امروزه در مناطق تالشنشین استان، هنوز هم به اردبیل، «آردویل» می‌گویند که به معنای "ناحیّه مقدس" است.[۹][۱۰]

لقب‌ها

اردبیل در طول تاریخ، به نام‌های گوناگونی ازجمله «دارالارشاد»، «دارالملک»، «دارالعرفان»، «دارالامان» و «شهر مقدس» ملقب بوده‌است و در دوره‌های مختلف، مرکز ایالت آذربایجان بوده و به‌علت قرارداشتن در مسیر جاده ابریشم، از رونق اقتصادی بسیار خوبی، برخوردار بوده‌است.[۱۱]

پیشینه

بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی-میراث جهانی یونسکو

اردبیل از شهرهای کهن ایران است که حدود ۵۰۰۰ سال قدمت دارد.در لوحه‌های گلی سومریان به صورت آرتا یا آراتتا ثبت گردیده‌است که خود قدمت شهر را تا ۵۰۰۰ سال میرساند.[۱۲][۱۳][۱۴][۱۵][تمدنی همزمان با سومر در ایران وجود نداشته‌است.] این شهر در زمان حکومت بنی‌امیه مرکز حکومت آذربایجان و در زمان بنی‌عباس مرکز قیام بابک خرمدین بوده است. در سال ۶۱۸ هجری مورد حمله مغولان قرار گرفت.در دوران باستان نیز که ایران به چهار ولایت تقسیم شده بود اردبیل مرکز ولایت باختر شامل آذربایجان (از همدان و ساوه تا دربند در جنوب روسیه و ارمنستان فعلی) بوده‌است.[۱۶] اما در زمان تیموریان و صفویان، نهضت تشیع و جنبش‌های سیاسی ایران از این شهر برخاست. اردبیل در زمان صفویان آباد گردید و به اوج اعتبار، عزت، و عظمت خود رسید، اما پس از انقراض این سلسله در پیشامدها و تحولات تاریخی دوره نادرشاه و اوایل قاجار و به‌خصوص با ورود قشون روسیه به ایران و حوادث دوران مشروطیت، از رونق و اهمیت افتاد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، در ۲۴ فروردین ۱۳۷۲ به مرکز استان تبدیل شد.

مسجد جمعه اردبیل(مسجد جامع اردبیل)-یادگار دوره پیش از اسلام ودوره سلجوقیان

از آثار تاریخی اردبیل که برخی به دوره پیش از اسلام می‌رسد، می‌توان از دهکده آتشگاه، شهر هیر، شهریور، و مسجد جامع اردبیل که در قدیم آتشکده بوده‌است، نام برد. با توجه به این‌که این مسجد، بزرگ‌ترین و قدیم‌ترین مسجد اردبیل است، احتمال می‌رود یکی از واحدهای آن، کتابخانه بوده، ولی در تاریخ اردبیل اشاره‌ای به آن نشده است.

بسیاری از مؤلفان دوره اسلامی، بنای شهر اردبیل را به فیروز، پادشاه ساسانی نسبت می‌دهند و می‌نویسند که اردبیل به دستور این پادشاه، که در سده پنجم میلادی می‌زیست، ساخته شده‌است.فردوسی در شاهنامه بنای اردبیل را به پیروز ساسانی نسبت می‌دهد.

اما تاریخ اردبیل خیلی قدیمی‌تر از زمان فیروز ساسانی است. زیرا که فیروز درسال ۴۵۹ میلادی به سلطنت رسیده‌است و ۳۴ سال قبل از این تاریخ، بهرام پنجم ملقب به بهرام گور در مقابل حمله هیاتله از راه اردبیل به آمل وگرگان و سپس به خراسان رفته و در آن‌جا، خاقان هیاتله را کشته‌است. این موضوع در شاهنامه فردوسی آمده‌است:

چو آگاهی آمد به بهرام‌شاه
که خاقان به مرو است چندان سپاه
همی راند لشکر چو تزکوه سیل
به آمل گذشت از ره اردبیل

در زمان فیروز به دلیل حمله طوایف شمال (هونها) ویران گردید و به دستور فیروز، آباد گردید و برج و بارو درآن ساخته گردید و از این‌رو بنای آن‌را به فیروز نسبت می‌دهند.

در داستان سیاوش در شاهنامه فردوسی نیز نام اردبیل آمده بود.

در قرن ششم قبل از میلاد زرتشت پیامبر بزرگ ایران ظهور کرد و بنا به روایت اوستا، کتاب یسنا در بالای کوه سبلان بر او نازل شده‌است.[۱۷]

شهر اردبیل به علت نزدیکی به قفقاز و گرجستان و ارمنستان، جایگاه ویژه‌ای داشت به‌طوری که در زمان جنگ‌های ایران و روس در عهد قاجار، اردبیل مرکز استقرار نیرو و ستاد عملیات سپاه ایران در برابر طوایف شمال بوده‌است
+ نوشته شده در  جمعه هشتم دی ۱۳۹۱ساعت 17:43  توسط دکترمحمد علي هالو  |