|
امروزه برنامه ریزی درست برای فرزندآوری و تنظیم خانواده ضرورت زیادی دارد و لازم است انسان برای رسیدن به شرایط مطلوب برنامهریزی صحیحی داشته باشد، در این قسمت اشاره خواهیم کرد که برنامهریزی برای زمان فرزند آوری و حاملگی نیز یکی از ضرورتهای زندگی امروز است. در گذشته والدین با اهمیت و ارزش زمان بارداری آشنا نبودند ولی انسان امروزی به اهمیت این مسأله آگاهی داشته و میداند که زمان بارداری نقش زیادی در سلامت روحی و جسمی نوزاد دارد و به همین دلیل زمان حاملگی و برنامهریزی برای جنین اهمیت فوقالعادهای دارد. برای حامله شدن، زمانبندی دقیق بیشتر از هرچیز دیگری اهمیت دارد. زیرا این زمانبندی میتواند پیامدهای مثبت و منفی زیادی داشته باشد که یکی از مهمترین پیامد آن دوری از نقص عضو و معلولیتی است که میتواند ناشی از اشتباه والدین باشد. زمان حاملگی، عدم تغذیه مناسب، نسبت فامیلی زن و شوهر، عدم مراقبت از جنین، داشتن برخی از بیماریها، استفاده از برخی داروها و مواد خاص و ... مواردی است که ممکن است منجر به معلولیت جنین شود. به همین دلیل مرد و زن باید در این زمینه فکر کرده و به درستی برای حاملگی و بچهدار شدن تصمیم بگیرند. در جامعه ما نیازی به پرسش وجود ندارد.....افراد به خود حق نمیدهند در این زمینه فکر کنند اما واقعیت زندگی چیز دیگری است. انسان حق دارد فکر کند و تصمیم بگیرد که ازدواج کند با نکند. انسان حق دارد فکر کند و به دنبال همسر مناسب برای خود بگردد و با آن ازدواج کند و بعد باید تصمیم بگیرد که بچه داشته باشد یا نداشته باشد، آنگاه تعداد فرزندان و فاصله بین آنان را مشخص کند و.... نه فقط در جوامع مدرن که حتی در یک جامعه به شدت سنتی هم برنامه ریزی برای زندگی، ازدواج، فرزندآوری و تربیت فرزند ضرورت دارد. زیرا سعادت و خوشبختی یک خانواده به تعلیم و تربیت صحیح فرزندان آن بستگی دارد و فرزند صالح گلی است از گلهای بهشت که با فداکاری و برنامهریزی والدین بزرگ شده و به کمال میرسد. یک زوج خوشبخت بعد از تشکیل خانواده حق دارند برای آوردن فرزند تصمیم بگیرند و برای تنوع بخشیدن به زندگی خود فرزند یا فرزندانی داشته باشند. یک زوج خوشبخت که علاقهمند به داشتن فرزندان سالم و موفقاند، اگر مراحل زیر را برای آوردن فرزند سپری کنند میتوانند فرزندان سالمتری تحویل جامعه بدهند.
1- به تصمیم خود فکر کنید. اولین مسأله مهم در زندگی که بعد از ازدواج مرد و زن با آن مواجه میشوند، فرزندآوری است. آوردن فرزند آسان اما تربیت و مراقبت از آن دشوار است و به همین دلیل انسان باید قبل از ازدواج و بعد از آن در این زمینه فکر کرده و عاقلانه تصمیم بگیرد. داشتن فرزند، مسؤولیت و تعهد زندگی است. قبل از اینکه تصمیم به بچهدار شدن بگیرید مهم است که شما و همسرتان در مورد آن خوب فکر کرده و مسایل مختلف را بررسی کنید. در این حالت باید بتوانید به سوالهای زیر جواب بدهید: آیا آمادگی پذیرش این مسؤولیت را دارید یا نه؟ آیا میتوانید به عنوان مادر یا پدر به مسؤولیت خود عمل کنید؟ آیا برای تربیت و تعلیم فرزندتان آمادگی دارید؟ آیا نسبت به افراد جدید متعهد میباشید؟ آیا از سلامتی و توان روحی، روانی و فکری برای اداره خانواده و خانه بهرهمندید؟ بچه داری مسؤولیت بزرگی است. حاملگی هیجان و استرس زیادی دارد و فضای زندگی انسان را تغییر میدهد. بهتر است زوجین در این ارتباط رفتار آگاهانه داشته و سعی کنند قبل از هرچیز اطلاعات مورد نیاز خود را به دست آوردند. مشورت با خانواده و دوستان و صحبت با افراد صاحب تجربه و مشاوران موجب میشود که زوجین بتوانند بهراحتی با مشکلات مواجه شده و استرس خود را مدیریت کنند. بارداری همانقدر که شیرین است و میتواند زندگی انسان را از حالت سکون خارج کند، میتواند آن را گرفتار مشکل کند. مشکلات بچه داری قابل مدیریت است اما آگاهی قبلی باعث میتواند که زوجین با مسایل راحت تر مواجه شده و آنها را حل کنند.1
2- سوابق خانوادگی خود را بررسی کنید. در زندگی افرادی را میشناسیم که فرزندان آنها گرفتار مشکلات جسمی یا ذهنیاند. برخی از کودکان کُندذهناند، برخی گرفتار نارسای ذهنی و فکری و برخی با مشکلات جسمی دست و پنجه نرم میکنند. برخی شاید تصور کنند که مشکلات این کودکان طبیعی است اما با کمی بررسی متوجه میشویم که مشلات برخی از افراد به دوران جنینی آنها برمیگردد، ارتباط فامیلی و برخی رفتارهای جانبی گاهی منجر به تولد یک کودک معلول میشود. آگاهی در این زمینه میتواند مشکلات را کمتر کرده و اختلالات را از بین ببرد. برای رفع این مشکل بهتر است بهتر است افراد قبل از ازدواج یا قبل از بارداری در مورد تاریخچه سلامتی خانوادگی شان تحقیق کنند. افراد میتوانند با پرسش از پدر و مادر، خواهر و برادر یا دیگر اقوام خود گزارشهایی در مورد سابقه پزشکی و درمانی آنها بگیرند. مهم ترین چیزی که باید مورد بررسی قرار گیرد دست یافتن به جواب این سوال است که آیا در خانواده آن فرد مشکل ژنتیکی یا کروموزمی مانند سندرم دان، کمخونی داسی شکل، فیبروز کیستی یا ناراحتیهای خونی وجود داشته یا نه. همچنین باید کشف شود که آیا در اقوام آن فرد، عقب ماندگی ذهنی یا عقبماندگیهای رشدی دیگری دیده شده یا نه. همچنین آیا در خانواده آنها سابقه داشته که فردی با نقص عضو مانند نقص قلبی یا عصبی متولد شده باشد؟ مراجعه به داکتر قبل از بارداری هم میتواند در این زمینه کارساز باشد. داکتر با مطرح کردن سوالاتی به ارزیابی پاسخهای زوجین پرداخته و تشخیص میدهد که آیا نیاز به آزمایشهای خاصی وجود دارد یا نه. پاسخ به سوالات داکتر موجب میشود که نیاز به آزمایش و یا عدم آن مشخص شود و به همین دلیل این نوع مشاوره ضرورت زیادی دارد و تضمینکننده سلامتی زوجین، خوشبختی آنها و شادی زندگی در کنار فرزندان شاد، سالم و خوشبخت است.2
3- در فصل بهار باردار شوید بعد از تصمیمگیری برای فرزندآوری و مشاوره با داکتر، برنامهریزی برای بارداری وارد مسیر خود میشود و اولین قدم زمان آغاز بارداری است که اهمیت زیادی در زندگی مادر و فرزند دارد. این آغاز چقدر خوب است اگر همزمان با آغاز سال و بهار طبیعت باشد. با توجه به این كه سه ماهه دوم بارداری زمان فوقالعاده مهمی است و اگر این دوره زمانی با فصل زمستان تداخل یابد كه در آن اكسیژن، انرژی خورشید، درصد ویتأمین E و K كاهش یافته و میزان افسردگی مادر، خستگی روانی و نیز وارونگی هوا افزایش مییابد، احتمال بروز چنین مشكلاتی در جنین افزایش مییابد و بنابراین، فصل بهار بهترین زمان برای آغاز بارداری است تا نوزادان از وزن بهتر و هوشمندی بیشتری برخوردار شوند. سن زیستی بسیار مهمتر از سن تقویمی بوده و براساس مو، پوست و دندان هر فرد مشخص میشود كه فاصله سنی پدر و مادر، سن مادر و سن مادربزرگ در هنگام بارداری در آن اثر دارد.3 فصل بهار بهترین فصل سال است. در این فصل هوا در حد مطلوب قرار دارد و رایحه خوش زندگی به مشام میرسد. درختان زنده شده و به رویش مجدد دست مییابند و عطر معطر گلها و گیاهان اثر خوبی در زندگی دارد. فراوان بودن میوهها و تنوع آنها و هوای دلنشین بهاری دو مزیت بزرگ برای آغاز یک زندگی جنینی است. همانطور که در این فصل طبیعت زنده و شکوفا میشود و فصل بهار زمینه برای چنین آغازی است، این فصل بهترین آغاز برای یک جنین نیز به حساب میآید. زیرا جنین اگر در این فصل شکل بگیرد، از مزیت بزرگی برخوردار خواهد شد. هوای مطبوع بهاری اثر زیادی در شخصیت روحی، روانی و جسمی جنین دارد و مواد غذایی و میوههای بهاری موجب سلامتی و تکامل آن خواهد شد و به همین دلیل این فصل بهترین زمان برای حاملگی است.4
زندگی هرکسی میتواند روشهای مختلفی داشته باشد ولی برای یک زن حامله شیوه و روشی مناسب است که به دور از تنشهای زندگی باشد. برای همین او باید وزن خود را در حد سلامت نگهداری کند که شامل فعالیتهای فیزیکی در برنامه روزانه، تغذیه مواد غذایی سالم، قهوه و چای در حد سلامتی و دوری از استرس و پریشانی است. داشتن یک زندگی طبیعی و رفتار نرمال موجب میشود که انسان مشکل کمتری داشته و با چالشهای کمی هم مواجه شود و این بهترین شیوه برای سلامتی و رشد نرمال و طبیعی جنین است.5
حاملگی، نیازهای خاص خودش را دارد و انسان در آن دوران به دلیل تغییرات مداوم و نیاز جنین به رشد، ضرورتهای مشخصی دارد که بخشی توسط غذا، بخشی توسط هوا و بخشی توسط مکملهای غذایی تأمین میشود و اسید فولیک به عنوان یک ویتأمین نقش تعیینکنندهای در رشد جنین دارد. قبل از بارداری مصرف روزانه مکملهای ویتأمین یا فولیک اسید که چند ماه قبل از لقاح جنین آغاز شده باشد، بطور قابل ملاحضه خطر بیماری ستون فقرات را در جنین کاهش میدهد. حتی اگر رژیم غذایی متعادلی دارید، گرفتن تمام نیازهای غذایی، آن هم فقط از غذاها بسیار مشکل است و بهخصوص یکی از این مواد مغذی هست که شما نمیخواهید آن را کم مصرف کنید. طبق مراکز کنترل بیماری ، با مصرف روزانه ۴۰۰ میکرو گرم فولیک اسید به مدت حداقل 1 ماه، قبل از شروع یا حین ۳ ماهه اول میتوانید تا ۷۰ درصد شانس داشتن بچه با اثرات عصبی مانند اسپینابیفیدا را از بین ببرید. شما میتوانید محصولات فولیک اسید را از داروخانه خریداری کنید یا اینکه مرتب یا پیش از زایمان مولتی ویتأمین مصرف کنید .اگر این کار را انجام میدهید مراقب باشید که بیش از میزان توصیه شده یعنی ۷۷۰ میکروگرم ویتأمین آ مصرف نکنید مگر اینکه کل آن در فرمهایی به نام بتاکاروتن وجود داشته باشد .خوردن زیاد نوع خاصی از ویتأمین آ میتواند تأثیراتی بر تولد داشته باشد .اگر از آن چیزی که مصرف میکنید مطمئن نیستید از مشاور سلامتی خود بخواهید تا محصولی را برای شما تجویز کند.6
6- از دخانیات دوری کنید. اگر سیگاری هستید یا داروی خاصی مصرف میکنید، آن را ترک کنید. زیرا برخی از داروها حتی پس از اینکه تأثیر آنها هم از بین میرود در بدن شما باقی میمانند. مصرف دارو در زمان بارداری فقط با نظر داکتر ممکن است، زیرا مطالعات بسیاری نشان داده اند که کشیدن سیگار و مصرف دارو منجر به سقط جنین، زایمان زودرس و کموزنی بچهها به هنگام تولد میشود. علاوه برآن، تحقیقات نشان داده است که مصرف هرنوع داروی غیر ضروری میتواند بر باروری و کاهش میزان اسپرم تأثیرگذار باشد و حتی منجر به ناباروری یا کاهش احتمال آن شود. در واقع ، مطالعات نشان دادهاند که حتی دود درجه دو هم ممکن است بر شانس بارداری شما تأثیر بگذارد. الکل هم میتواند تأثیراتی در زمینه بارداری داشته باشد. بنابراین بهتر است هنگامیکه تازه تصمیم گرفتهاید یا در طول دوره ی ۲ هفته آخر سیکلی هستید که به فکر بارداری افتاده اید، الکل را کنار بگذارید.7
7- کافئین را کنار بگذارید. بدن انسان در دوران بارداری نیاز به جذب مقادیر زیادی آهن دارد و مصرف کافئین مانع جذب آهن در بدن میشود. تحقیقات نشان میدهد که مصرف زیاد کافئین میتواند منجر به عدم جذب آهن در بدن شود و خطر مرده به دنیا آوردن نوزاد را افزایش دهد. بهتر است با کمکردن دفعات استفاده از چای، قهوه و نوشابه مصرف آنها را کم کرده و حتی کاملاً این مواد را کنار بگذارید. به محض اینکه به زندگی بدون چای و قهوه یا با چای و قهوه کم عادت کردید، متوجه میشوید که شیر داغ و شربتهای طبیعی دلخواه تان جایگزین بسیار خوبی برای قهوه و چای بوده و کلسیم آن برای بدنتان مفید است.8
8- وزن خود را کنترل کنید. اگر روی وزن سلامتی قرار دارید، بارداری برای شما آسانتر است. مطالعات نشان میدهند که زنانی که توان کلی بدن آنها کمتر از ۲۰ یا بالای ۳۰ هست، سختتر باردار میشوند. بنابراین، بهتر است قبل از بارداری توان بدن خود را به ۲۰ تا ۳۰ برسانید. اگر در وزن سلامتی نیستید، کم یا اضافه کردن وزن میتواند به شما کمک کند. با مشاور سلامت خودتان در مورد بهترین روش دستیابی به وزن مورد نظر خود صحبت کنید. یخچال خود را از غذاهای سالم پر کنید.
9- ورزش کنید. اکنون برنامهای برای سلامت اندام خود آغاز کرده و آن را ادامه دهید. بدن سالم برای بارداری و جنین مناسب است و سلامت آن را بهتر تضمین میکند. کار کردن و عرق ریختن روش بسیار خوبی برای از بین بردن استرس است. یک برنامه ورزشی سالم شامل ۶۰ دقیقه فعالیت، مانند راه رفتن یا بایسکل سواری و تمرین وزنه زدن آن هم در اغلب روزهای هفته است که انعطاف پذیری فرد را بالا میبرد. اجرای مداوم این تمرینات موجب میشود که شما برنامه بسیار خوبی برای روی فرم بودن داشته باشید. به محض اینکه باردار شدید، ورزش را جدیتر بگیرید. بعد از بارداری توصیه میشود که تمرینات ورزشی خود را ادامه دهید. اگر خانهدار باشید، ورزش برای شما ضروری است که بهتر است آن را زیر نظر پزشک تان با یک برنامه سبک مثل 20 دقیقه پیادهروی روزانه شروع کنید و بعد کمکم آن را بیشتر کنید. در ادامه سعی کنید فعالیت خودتان را به روشهای گوناگون افزایش دهید. زمان بیشتری پیادهروی کنید، نرمش کنید و یوگا را در دستور کار قرار بدهید.10
10- به داکتر دندان مراجعه کنید. هنگامیکه خودتان را برای بچهدار شدن، آماده میکنید، سلامت کلی خود را فراموش نکنید. شواهد نشان میدهد که بیماری پریدنتال یا عفونت باکتریایی روی لثه و استخوان اثر گذاشته و میتواند منجر به زایمان زودرس و تولد بچههای کم وزن بشود. در واقع، محققین طی یک مطالعه عظیم دریافتهاند که زنان بارداری که این بیماری را دارند ۷ برابر بیشتر از دیگران زایمان زودرس دارند. مطالعه دیگری رابطه بین بیماری لثه و افزایش خطر پریکلامپسیا یا بارداری با فشار خون بالا، حفاظت از مایع بودن و پروتئین در ادرار را نشان داد. در مواقع بدتر، تغییرات هورمونی طی بارداری میتواند شما را در مقابل بیماری لثه آسیبپذیرتر کند. افزایش پروژسترون و استروژن میتواند موجب واکنش متفاوت لثه نسبت باکتری در جرم دندان و در نتیجه تورم، خونریزی و نرمی لثه بشود. شایان ذکر است زنانی که به مراقبت از سلامت دهان و دندان خود قبل از بارداری میپردازند میتوانند احتمال تجربه ناراحتیهای لثه در طول دوران بارداری را پائین بیاورند.11
11- مرتب به دکتر مراجعه کنید. نباید تنها برای به دنیا آوردن فرزندتان به داکتر یا قابله مراجعه کنید بلکه قبل از آن هم باید بهطور مرتب برای چک آپ به مشاوران سلامتی مراجعه کنید. داکتر شما حتماً در مورد مسائل شخصی خودتان و سوابق درمانی خانوادگی، وضعیت جسمانی فعلی و هرگونه درمانی که تا به حال انجام داده اید از شما میپرسد. برخی از داروها مانند آکوتان، داروی رایجی که برای درمان جوشها تجویز میشود در چربی بدن شما ذخیره شده و ماهها در آنجا باقی میمانند. دکتر شما حتماً باید در مورد رژیم غذایی، وزن و ورزش صحبت کند و یک ویتأمین قبل از زایمان تجویز کند، داکتر به شما این اطمینان را بدهد که ایمن سازی بدن شما به روز بوده و آزمایشات لازم را در رابطه با بیماریهای دوران کودکی مانند آبلهمرغان و سرخجه انجام بدهد. پزشک همچنین باید به هر سوال شما پاسخ بدهد، او نگرانی شما را درک کرده و آنها را بر طرف کند. ضرورت دارد که استفاده از هر نوع دارو در زمان بارداری زیر نظر پزشک باشد. همچنین ورزشهای مورد نیاز با تشخیص و تجویز او انجام شود و مراقب از مادر و جنین و هشدار از خطرات و ... نیز وظیفه عمومی داکتر خواهد بود.12
12- از عفونت اجتناب کنید. بسیار مهم است زمانیکه میخواهید باردار شوید از هرگونه عفونت پاک باشید. بهخصوص آنهایی که میتوانند به فرزند آینده شما صدمه بزنند. باید از غذاهای مشخصی مانند پنیر پاستوریزه نشده و دیگر محصولات لبنی، غذاهای بستهبندی شده و گوشتهای آماده مصرف و مرغ و ماهی خام دوری کنید. این غذاها میتوانند باکتری خطرناکی که موجب لیستریاسیس میشود را در خود پنهان سازند. این بیماری باکتریایی که از طریق غذا منتقل میشود منجر به سقط جنین یا تولد نوزاد مرده خواهد شد. همچنین شما باید از آب میوههای پاستوریزه نشده بپرهیزید زیرا آنها نیز ممکن است حاوی باکتریهایی مانند سالمونلا یا ایکولی باشند. ماهی خام بهخصوص، ماهی صدفی میتواند حاوی میکروبهای مضر باشد. حتماً دستان خود را چند بار قبل از غذا بشویید و مراقب باشید که درجه یخچال بین ۳۵ تا ۴۰ درجه فارنهایت (۲ و ۴ درجه سلسیوس) و فریزر شما روی صفر درجه فارنهایت ( ۱۸ – درجه سلسیوس) یا زیر آن باشد تا غذاها را خنک نگه دارد و از خطر فاسد شدن آنها جلوگیری شود.13
13- خطرهای محیطی را از بین ببرید. برخی از شغلها میتوانند برای شما و فرزندان به دنیا نیامده شما خطرناک باشند. اگر هرروز در معرض مواد شیمیایی یا اشعه هستید، قبل از اینکه تصمیم به بچه دار شدن بگیرید، شغل خود را تغییر دهید. همچنین به خاطر داشته باشید که برخی از محصولات تمیز کننده، حشره کشها، محلولها و مواد نوشیدنی میتواند برای رشد بچه خطرناک باشد. با داکتر یا قابله خود در مورد برنامه روزانه خود صحبت کنید و به دنبال روشها و شیوههای سالمی برای دست یافتن به یک زندگی سالم و بی خطر باشید. داکتر میتواند در این زمینه مشاور خوبی برای شما باشد.14
14- روابط شاد و سالمی داشته باشید. داشتن یک رابطه شاد با همسر و اطرافیان تان موجب میشود که هم خودتان از استرس دور بمانید و هم فرزند شما موجود سالم و با نشاطی خواهد بود. روابط نقش مهمی در سلامت انسان دارد و داشتن روابط مثبت برای همه مقید است. صحبت کردن مداوم با همسر و اقوام و زندگی در کنار دیگران موجب میشود که بارداری سالمی داشته باشید و در مواقع نیاز نزدیکان خود را دیده و از آنان کسب روحیه کنید. وجود ارتباط برای جنین نیز مفید است، او نیز با آرامش خوبی بزرگ شده و در آینده به روابط مثبت با اقوام اهمیت زیادی خواهد داد.15
15- با آرامش زندگی کنید. آرامش نعمت مهم و ارزشمندی است که خداوند آن را در دنیا نهاده است تا نصیب و بهره انسان شود اما آدمی با رفتار و اعمال خود آن را از خودش گرفته است. ماشینها، آلودگی محیطی، ماهواره، وسایل مدرن، موبایل، تلویزیون و ... امروزه نقش مخربی در زندگی دارد و آن را آرامآرام نابود میکند. برای داشتن آرامش باید زندگی را ساده کرد، باید به طبیعت روی آورد، باید زندگی را طبیعی کرد. مناظر زیبای روستایی، غذاهای طبیعی، کوهها و فضای سالم به دور از هیاهوی مخرب شهری نقش زیادی در حفظ سلامتی انسان دارد و این نوع فضا برای رشد جنین و سلامتی او ضروری است.16
منابع 1- هادفیلد، ج، ا، روانشناسی کودک، ترجمه مشفق همدانی، انتشارات صفی علیشاه. ص 79 2- دبس، موریس. مراحل تربیت. ترجمه علیمحمد کاردان. ص 54 3- مسائل ازدواج و حقوق خانواده، علیاکبر بابازاده، ص 123 4- جینوت، حییم، روابط والدین با فرزندان، ترجمه مشفق همدانی، انتشارات امیر کبیر. ص 68 5- بچهداری زیباست، میریام استاپرد، نازیلا رستمی 156 6- از نطفه تا تولد؛ معصومهآباد، 124 7- تولدهای جادویی ، دیپاك چوپرا مترجم نگین ناطق ناشر، 92 8- دنیای شیرین بچهداری، لورانس پرنو، لی لا سازگار، 79 9- اسرار به دنیا آوردن فرزندان زیبا، فرحناز صارم بافنده - فاطمه خرسند، 111 10- تغذیه از بارداری تا بلوغ، مهتاب قاسمیان، 212 11- تقویم هفته به هفته بارداری و مراقبت از مادر و نوزاد، گروه نویسندگان، 104 12- با من از حاملگی و زایمان بیدرد بگو، شیرین سیگارودی، 85 13- خانواده و كودك، محمود بهشتی، 98 14- 9 ماه در انتظار فرزند، 76 15- پرورش و نگهداری كودك از جنین تا مدرسه، شهریار یاربخت، 54 16-هادفیلد، ج، روانشناسی کودک، ترجمه مشفق همدانی، انتشارات صفی علیشاه. ص
+ نوشته شده در شنبه بیستم تیر ۱۳۹۴ساعت 16:45 توسط دکترمحمد علي هالو
|
|
|
